O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Leptospiroza

 

Wysoce zaraźliwa choroba bakteryjna, obecnie znana jako leptospiroza, po raz pierwszy została objawowo opisana u psów przez Hofera w 1852 roku (34 lata przed zdiagnozowaniem i opisaniem choroby u ludzi przez Weila). Wówczas otrzymała ona nazwę "psi tyfus". W 1898 roku Klett opisał epidemię psiego tyfusu, która wybuchła tuż po wystawie psów odbywającej się w Stuttgarcie i zasugerował, by dane schorzenie nosiło nazwę "choroba stuttgardzka". Dopiero 25 lat później, w 1923 roku, udało się stwierdzić, że za wywołanie choroby u psów odpowiedzialne są bakterie o charakterystycznym, spiralnym kształcie. Dokonał tego Luke, który przeprowadzając sekcję psa padłego na chorobę stuttgardzką, opisał morfologię bakterii wyizolowanej z jego nerki. Osiem lat później - w 1931 roku - Klarenbeek i Shuffner zidentyfikowali podobne bakterie w próbce moczu psa cierpiącego na chorobę stuttgardzką. Mniej więcej od lat 30-tych XX wieku w weterynarii choroba znana jest pod nazwą "leptospiroza".

 

Odpowiedzialne za wywołanie choroby krętki z rodzaju Leptospira zakażają głównie zwierzęta hodowlane oraz domowe. W Polsce bydło choruje sporadycznie, natomiast znacznie częściej na leptospirozę chorują świnie, psy i zwierzęta futerkowe. Ludzie stanowią przypadkowe ogniwo w cyklu krążenia krętków w środowisku. Mimo powszechnie dostępnych szczepień, wśród bakteryjnych chorób psów, leptospiroza nadal zajmuje ważną pozycję. Występuje na całym świecie, a najwięcej zachorowań notowanych jest w strefach tropikalnych, subtropikalnych i umiarkowanych, gdzie panuje ciepły i wilgotny klimat.

 

Leptospiroza to zaraźliwa choroba bakteryjna psów przebiegająca z żółtaczką oraz objawami niewydolności nerek. Objawy kliniczne są różnorodne - od postaci łagodnej i niespecyficznej poprzez ciężką, wieloukładową infekcję, która może prowadzić do śmierci zwierzęcia. W postaci nadostrej często kończy się nagłymi upadkami chorych psów, zaś w postaci ostrej umieralność może wynosić 30%. Ogólny wskaźnik śmiertelności szacowany jest na około 10%. Psy mogą być również bezobjawowymi nosicielami i siewcami tej potencjalnej zoonozy w moczu, więc świadomość i kontrola choroby jest ważna z punktu widzenia zdrowia publicznego.
 

Choroba wywoływana jest przez spiralne krętki Leptospira (gr. leptos czyli cienki, łac. spira czyli spiralny), które należą do rodzaju Leptospira i rodziny Leptospiraceae. W obrębie rodzaju występują gatunki pasożytnicze, saprofityczne oraz takie, które posiadają cechy obu. Na podstawie genetycznej klasyfikacji opartej o analizę hybrydyzacyjną DNA zidentyfikowano co najmniej 19 gatunków z rodzaju Leptospira (13 patogennych i 6 saprofitycznych). Wszystkie rozpoznane gatunki tych bakterii zostały zakwalifikowane do 25 serogrup i 300 serotypów na podstawie różnic w ekspresji powierzchniowo prezentowanego lipopolisacharydu.

 

U psów, leptospirozę najczęściej wywołują następujące gatunki: Leptospira Icterohaemorragiae (gospodarz szczury), Leptospira Canicola (gospodarz pies), Leptospira interrogans (gospodarz szczury) i Leptospira Copenhageni (gospodarz szczury). W ostatnich latach notowany jest u psów wzrost zachorowań powodowanych także przez gatunki typowe dla zwierząt gospodarskich i/lub niektórych gryzoni m.in. Leptospira Grippotyphosa, Leptospira Pomona, Leptospira Mozdok, Leptospira Australis, Leptospira Bratislava, Leptospira Lora, Leptospira Jalna, Leptospira Muenchen, Leptospira Saxkoebing, Leptospira Sejroe, Leptospira Cynopterie,

Leptospira Autumnalis, Leptospira Bim, Leptospira Ballum, Leptospira Bataviae, Leptospira Tarassovi i Leptospira Pyrogenes. Prewalencja określonych serowarów różni się znacznie w zależności od rejonu geograficznego i obecności przenosicieli, a niektóre z nich występują endemicznie na ograniczonych obszarach.

 

 

Bakterie z rodzaju Leptospira  to cienkie, spiralnie zwinięte, ruchliwe bakterie, które ze względu na kształt często nazywane są krętkami. Zazwyczaj mają pomiędzy 6, a 20 mikrometrów długości i zaledwie 0.1-0.2 mikrometra szerokości. Jeden lub oba końce komórki bakterii mogą być haczykowato zakończone. Komórki krętków mają powierzchniowe struktury o cechach zarówno bakterii Gram-ujemnych (obecność LPS i błony zewnętrznej) jak i Gram-dodatnich (ścisły związek błony cytoplazmatycznej z mureiną ściany komórkowej). Ruchliwość bakterii z rodzaju Leptospira jest możliwa dzięki dwóm periplazmatycznym wiciom znajdującym się na obydwóch końcach komórki bakteryjnej.

 

Z błoną cytoplazmatyczną ściśle związane są peptydoglikany, zaś zewnętrzna błona komórkowa zawiera lipoproteidy, transmembranowe białka i LPS. Transmembranowe białka leptospir cechują się właściwościami adhezyjnymi do białek zewnątrzkomórkowej macierzy i czynnika H komórki gospodarza. Chronią one przy tym bakterie przez zniszczeniem przez aktywowany układ dopełniacza. Antygeny somatyczne leptospir stanowią kompleksy wielocukrowo-białkowo-lipidowe. Swoistość tych antygenów determinuje określona struktura chemiczna komponentu wielocukrowego, a immunogenność komponent białkowy. Od struktury lipopolisacharydu (LPS) zależy przynależność do określonego, immunologicznie swoistego serowaru.  Zjadliwość leptospir jest uwarunkowana białkami powierzchniowymi zarazka, LPS, obecnością sfingomielinaz, hemolizyn i poryn. Genom patogennych leptospir posiada dwa chromosomy, które różnią się wielkością (oznaczane są rzymskimi cyframi I oraz II). Zawiera dwa zestawy 16S i 23S rRNA oraz jeden gen 5S. Genom leptospir składa się z ok. 3.9-4.6 milionów par zasad (Mpz), a ostateczna ich ilość uzależniona jest od gatunku i szczepu.

 

Krętki Leptospira spp. są bezwzględnymi tlenowcami i mają zdolność do wytwarzania zarówno katalazy jak i monoaminooksydazy. Do optymalnego wzrostu wymagają temperatury od 28 do 30°C. Rosną one na prostych podłożach, wzbogaconych witaminami (witaminy B2 i B12 są czynnikami wzrostu), długołańcuchowymi kwasami tłuszczowymi oraz kwasami i solami amonowymi. Długołańcuchowe kwasy tłuszczowe są wykorzystywane jako jedyne źródło węgla i są metabolizowane na drodze beta-oksydacji.

 

Krętki z rodzaju Leptospira mają zdolność do tworzenia biofilmu. Dzięki tej zdolności gatunki patogenne mogą przetrwać w różnych niszach środowiska i skolonizować gospodarza. Rozprzestrzenienie krętków Leptospira spp. w środowisku, ściśle związane jest z ich krążeniem pomiędzy zwierzęcymi rezerwuarami i ich zdolnością do długotrwałego utrzymywania się w organizmie gospodarza.

 

Zakażone przewlekle i bezobjawowo zwierzęta, przenoszą bakterie w kanalikach nerkowych, gdzie krętki tworzą agregaty komórkowe. Mikroorganizmy te są uwalniane i wydalane z moczem do środowiska (ok. 107 bakterii na ml). Prowadzi to przede wszystkim do skażenia wód, wilgotnej gleby oraz roślin.

 

Czas przeżycia leptospir w środowisku zależy głównie od temperatury, wilgotności i pH. Leptospiry preferują temperatury z przedziału od 0 do 25°C. Bakterie są są oporne na niskie temperatury. Minimalna temperatura do wzrostu patogennych leptospir wynosi 13-15°C. Szybko giną pod wpływem promieni słonecznych, wysuszenia i w kwaśnym moczu. W mleku i żółci giną dość szybko. W temperaturze 40°C giną po 4 godzinach, a w temperaturze 60°C po kilku sekundach. Bakterie są wrażliwe na ogólnie dostępne środki odkażające, a w szczególności na 0.5% fenol oraz 0.25% formalinę, które je inaktywują po 5 minutach. Tylko w środowisku wilgotnym lub w wodzie o pH obojętnym lub lekko zasadowym leptospiry nie tracą żywotności przez kilka tygodni. W wodach stojących zachowują żywotność przez około 6 miesięcy.

 

Stałym źródłem zakażenia, rezerwuarem leptospir, są przede wszystkim zwierzęta dziko żyjące, a szczególnie gryzonie (szczury, myszy i zwierzęta leśne). Szczególną rolę w rozprzestrzenianiu leptospiroz odgrywa zakażona woda (ścieki, kanały, oczka wodne, rowy melioracyjne, stawy itp.), podmokła zakażona ziemia, pastwiska, zakażone zarazkami tereny zakładów przemysłu spożywczego (rzeźnie, przetwórnie, gospodarstwa mleczarskie). Tego typu warunki są preferowane właśnie przez gryzonie, które będąc głównym rezerwuarem dla bakterii, jednocześnie skażają środowisko i zapewniają obieg oraz ich przetrwanie w środowisku.
 

Drogi zarażenia

 

Krętki przenoszone są w sposób bezpośredni poprzez:

  • mocz;

  • krew;

  • nasienie;

  • mleko zainfekowanych zwierząt;

  • śródmacicznie.

Istnieje także możliwość zakażenia w sposób pośredni, poprzez:

  • zanieczyszczoną wodę;

  • skażoną glebę;

  • skażone pożywienie;

  • zanieczyszczone bakteriami przedmioty i powierzchnie;

  • za pośrednictwem wektorów ożywionych np. gryzoni, ektopasożytów.

Ryzyko zakażenia

 

Na zakażenie narażone są wszystkie psy, a przede wszystkim:

  • psy nieszczepione;

  • psy przebywające na terenach podmokłych (bliskość stawów, oczek wodnych, bagien, ścieków i innych wód stojących);

  • psy przebywające na terenach leśnych;

  • psy wiejskie;

  • psy mające styczność ze zwierzętami gospodarskimi;

  • psy myśliwskie czynnie polujące;

  • psy pasterskie;

  • psy stróżujące;

  • psy mające kontakt z gatunkami rezerwuarowymi leptospir (np. gryzoniami - szczególnie te polujące na nie);

  • psy mieszkające poza domem (kojec).

Inne czynniki predysponujące:

  • wiek (psy dorosłe średnia 4-10 lat);

  • płeć (samce);

  • wielkość (rasy duże);

  • psy z osłabioną odpornością;

  • psy chore;

  • słaba higiena;

  • złe warunki bytowe;

  • nadmierne stłoczenie psów na stosunkowo małej powierzchni;

  • stres;

  • pora roku (lato);

  • wysoka wilgotność (powodzie, wzmożone opady).

Drogi wnikania bakterii do organizmu

 

Leptospiry najczęściej dostają się do organizmu poprzez:

  • jamę ustną i błony śluzowe naturalnych otworów ciała;

  • uszkodzoną skórę;

  • uszkodzone błony śluzowe;

  • spojówki;

  • przewód pokarmowy wraz z zanieczyszczonym pokarmem.

Objawy i przebieg choroby

 

Przebieg zakażenia, charakter objawów klinicznych i stopień uszkodzenia narządów wewnętrznych zależą od serowaru, jego zjadliwości i dawki oraz wieku i stanu układu odpornościowego zwierzęcia. Okres inkubacji wynosi około tygodnia w zależności od zjadliwości danego szczepu, bądź odpowiedzi immunologicznej zainfekowanego zwierzęcia. W praktyce jest to od 5 do 15 dni, a przy dużej zjadliwości zarazka czas ten nie przekracza 2 dni.

 

Po przedostaniu się do krwiobiegu krętki zaczynają intensywnie się namnażać, powodując leptospiremię trwającą maksymalnie 9-10 dni. Leptospiry szybko rozprzestrzeniają się w organizmie, kolonizując różne narządy. Powinowactwo do określonych tkanek zależy od serowaru. Najczęściej atakowane są nerki oraz wątroba, ale zarazki mogą przedostawać się także do płuc, układu rozrodczego, gałek ocznych i układu nerwowego. Przeciwciała pojawiające się w miarę trwania choroby eliminują z czasem krętki z większości tkanek, z wyjątkiem nerek, gdzie bytują one przez długi czas w komórkach nabłonka kanalików nerkowych, czego skutkiem jest wydalanie zarazka z moczem. 

 

Zakażenie krętkami Leptospira spp. może powodować bardzo szeroki wachlarz objawów chorobowych od bezobjawowych poprzez lekko wyrażone - wyglądające jak zwykłe przeziębienie - z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby i nerek do bardzo ciężkich uszkodzeń nerek, wątroby, płuc, serca, mózgu i oczu, często kończących się śmiercią chorego psa.

 

Psy są głównym rezerwuarem Leptospira Canicola, stąd też przebieg zakażenia tym krętkiem może być u nich bezobjawowy i połączony jest z długotrwałym nosicielstwem i siewstwem. Szacuje się, że 50-75% nieszczepionych psów jest zakażonych tymi krętkami. Zakażenie serowarem Leptospira Pomona również często ma bezobjawowy przebieg. Leptospiry lokalizują się w kanalikach nerkowych, a zarazki wydalane są do środowiska wraz z moczem. Do zakażeń dochodzi podczas typowych zachowań socjalnych psów (np. obwąchiwanie, lizanie) lub ze środowiska (np. zlizanie zakażonego bakteriami moczu, wypicie skażonej bakteriami wody, zjedzenie zainfekowanego bakteriami gryzonia lub padliny, przeniknięcie bakterii ze skażonego środowiska przez otarcia i rany).

 

U wielu psów (głównie starszych) leptospiroza może przybierać charakter przewlekłego zakażenia, prowadzącego z czasem do uszkodzenia narządów. Szczególnie często procesowi przewlekłemu towarzyszy aktywne zapalenie wątroby, prowadzące do zwłóknienia narządu. U psów dotkniętych tym procesem występują również objawy wielomoczu i wzmożonego pragnienia oraz dodatkowo spadek masy ciała, niechęć do jedzenia, wodobrzusze, a nawet encefalopatia wątrobowa. Przewlekła leptospiroza psów może także prowadzić do zapalenia błony naczyniowej oka oraz do uszkodzeń serca. Choroba powoduje też zaburzenia rozrodu - niepłodność i poronienia.

 

U psów młodych, zwierząt nieszczepionych oraz osobników osłabionych choroba często przebiega w formie nadostrej (posocznicowej), podostrej (nerkowej) lub ostrej (żółtaczkowo - jelitowo - żołądkowej). Zwykle rozpoczyna się gorączką, apatią, niechęcią do pobierania pokarmu, a także drgawkami, napięciem i bolesnością mięśni. Zwierzęta poruszają się ostrożnie, mięśnie są tkliwe przy omacywaniu, a chód sztywny i nienaturalny. Chorobie zwykle towarzyszy ból brzucha oraz biegunka i wymioty, prowadzące do szybkiego odwodnienia i osłabienia psa, a w miarę rozwoju zaburzeń krzepnięcia i uszkodzenia naczyń krwionośnych, mogą one zawierać domieszkę dość dużej ilości krwi.

Błony śluzowe początkowo są przekrwione, często z wybroczynami, a z czasem może dochodzić do ich zażółcenia. Chorobie mogą też towarzyszyć krwawienia z nosa, krwioplucie i wylewy krwawe w skórze. W wyniku zapalenia naczyń mogą się rozwijać obwodowe obrzęki, a także łagodne wysięki opłucnowe i otrzewnowe. W niektórych przypadkach u psów pojawiają się zaburzenia oddechowe - nieżyt nosa połączony z zapaleniem spojówek oraz zapaleniem migdałków, duszność, kaszel, a w ciężkich przypadkach również zespół zaburzeń oddechowych oraz zespół krwotoku płucnego. Przebiega on z wysoką śmiertelnością, wynikającą z masywnego krwotoku dotyczącego wszystkich płatów płuc, przy jednocześnie minimalnym krwawieniu do innych narządów. W postaci nadostrej dochodzi do gwałtownych i nagłych upadków psów. Postać ostra leptospirozy może w ciągu 3 dni doprowadzić do śmierci psa z objawami wstrząsu (umiera ok. 30% psów przechodzących tę postać choroby).

 

W wielu wypadkach ostrej postaci choroby towarzyszy też żółtaczka, która wynika z jednej strony z zapalenia wątroby z wewnątrzwątrobowym zastojem żółci, z drugiej zaś z gwałtownej hemolizy. Częstym i dość charakterystycznym objawem jest ciemnożółty lub brunatny mocz (hemoglobinuria), bezżółciowy i szary kał, niedokrwistość, różnego stopnia odwodnienie, krótkotrwały na ogół wzrost temperatury ciała (mogą również wystąpić nawroty gorączki, po których temperatura ciała wraca do normy lub obniża się). Postępujące uszkodzenie nerek prowadzi do pojawienia się silnej bolesności w okolicy lędźwiowej oraz skąpomoczu lub nawet bezmoczu. U psów, które przeżyły ostrą albo podostrą postać choroby, czynność nerek powraca przeważnie po mniej więcej 2-3 tygodniach, przechodząc w przewlekłą niewydolność, objawiającą się w fazie wyrównawczej wzmożonym pragnieniem i wydalaniem moczu. Jeśli w przebiegu choroby utrzymuje się azotemia, to towarzyszyć jej może także powstawanie nadżerek w błonie śluzowej jamy ustnej, charakterystyczny zapach z jamy ustnej oraz mocznicowe zapalenie żołądka.

 

Diagnoza

 

Diagnoza stawiana jest na podstawie przeprowadzonego wywiadu lekarskiego, historii szczepień, wieku pacjenta, sytuacji epizootycznej panującej na danym terenie, badania fizykalnego i badań dodatkowych (badania krwi, moczu, badania serologiczne i bakteriologiczne). Chorobę można podejrzewać u psów z zaburzeniami ze strony nerek lub wątroby, z żółtaczką, zwłaszcza nieszczepionych, ale trzeba pamiętać, że obraz kliniczny tej choroby może być bardzo różny.

 

Zespoły lub stany kliniczne, które powinny skłonić do poszukiwania leptospirozy:

  • ostre uszkodzenie nerek;

  • izostenuria związana z glukozurią bez hiperglikemii;

  • ostra hepatopatia +/- żółtaczka;

  • ostra niewydolność oddechowa +/- krwioplucie o niejasnej etiologii z ogniskowym lub uogólnionym płucnym retikulozowym wzorem śródmiąższowym +/- niejednolite pęcherzykowe ostre uszkodzenie nerek.

Zespoły lub stany kliniczne, w przypadku których leptospirozę należy włączyć do diagnostyki różnicowej:

  • ostre krwotoczne zapalenie żołądka i jelit nie spowodowane infekcją parwowirusową;

  • ostra choroba gorączkowa;

  • zapalenie błony naczyniowej oka, krwawienie z siatkówki.

Dodatkowe cechy/nieprawidłowości laboratoryjne wzmacniające kliniczne podejrzenie leptospirozy:

  • nieprawidłowości w morfologii krwi (trombocytopenia, niedokrwistość);

  • nieprawidłowy osad moczu (ropomocz, krwiomocz, białkomocz, odlewy);

  • krwawienia powierzchniowe/nieprawidłowości krzepnięcia (rzadko);

  • zaburzenia ultrasonograficzne (renomegalia, nagromadzenie płynu okołonerkowego, obszary podwyższonej echogeniczności w miąższu, łagodna pielektazja);

  • wskazówki epidemiologiczne (kąpiel w wodach stojących, picie takiej wody, kontakt z gryzoniami).

Do potwierdzających wyników badań biochemicznych należą wzrost mocznika i kreatyniny, zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej (ALT), fosfatazy alkalicznej (ALP), aminotransferazy asparaginianowej (AST) i bilirubiny oraz zaburzenia elektrolitowe. Powszechne nieprawidłowości hematologiczne obejmują leukocytozę i trombocytopenię. Mogą także wystąpić stany hipokogulacyjne, jak i nadkrzepliwe. Opisano także w przebiegu tej choroby izostenurię i hipostenurię, podobnie jak białkomocz, glukozurię i granulowane odlewy.

 

Leptospir nie można zaobserwować w mikroskopie świetlnym, bowiem ich szerokość jest niezwykle mała (mniejsza niż wynosi średnia wartość długości fali światła), dlatego nie są widoczne w normalnym świetle pod mikroskopem. Metoda Grama czy srebrzenie również nie pozwala wykryć tych krętków. Badanie mikroskopem z ciemnym polem widzenia jest nieczułe oraz nieswoiste, co ogranicza jego zastosowanie w diagnostyce. Pomimo tego, że leptospiry w początkowej fazie infekcji obecne są we krwi, bardzo łatwo pomylić je z włóknami białek uszkodzonych erytrocytów.

 

W dużej mierze diagnostyka opiera się na izolacji bakterii z narządów wewnętrznych (wątroba, płuca, mózg, nerki), płynów ustrojowych (krew, mleko, płyny mózgowo-rdzeniowy, opłucnowy, otrzewnowy), wykazaniu obecności patogenu lub jego kwasu nukleinowego w tkankach i płynach ustrojowych oraz na wynikach badań serologicznych, których celem jest stwierdzenie przeciwciał swoistych dla tych bakterii. Infekcję mikroorganizmów leptospirozy można znaleźć we krwi i płynie mózgowo-rdzeniowym w ciągu pierwszych 7 do 10 dni - po tym czasie przenosi się do nerek. Po około 10 dniach mikroorganizmy można znaleźć w świeżym moczu.

 

Najbardziej wiarygodnym testem diagnostycznym w przypadku leptospirozy u psów jest posiew moczu, krwi lub narządów. Procedura wykonania tych badań jest jednak dość czasochłonna, dlatego też decydujące znaczenie w rozpoznaniu mają badania serologiczne, zwłaszcza odczyn aglutynacji mikroskopowej (MAT) i odczyn ELISA. W badaniu MAT poziom przeciwciał powyżej 1:100 oznacza jedynie, że miał miejsce kontakt z zarazkiem. Generalnie za miarodajny diagnostycznie uznaje się poziom przeciwciał powyżej 1:400 bądź trzy- lub czterokrotny jego wzrost w drugiej próbie. Test ELISA do wykrywania u psów przeciwciał w klasie IgM i IgG dla różnych serowarów leptospir pozwala na odróżnienie wczesnego od późnego zakażenia, a także zwierząt szczepionych. Do identyfikacji leptospir Światowa Organizacja Zdrowia Zwierząt (OIE) zaleca test immunohistochemiczny oraz PCR.

 

Utrwalona w formalinie tkanka nerki. Przebarwione na brązowo obszary wyściełające kanaliki to antygen Leptospira spp. wykryty przez immunohistochemię

 

Sekcja wyciętego płatu z nerki psa
Bladość obszarów spowodowana jest zwyrodnieniem kanalików i martwicą oraz naciekami komórek zapalnych. Charakterystyczne zmiany to wieloogniskowe wybroczyny i krwawe wylewy. Tego typu zmiany są powszechnie stwierdzenie w przebiegu ostrej leptospirozy

 

Leczenie

 

Nie istnieje jeden schemat leczenia leptospirozy, a postępowanie uzależnione jest od wieku pacjenta, jego historii szczepień, stanu i przebiegu choroby oraz odpowiedzi organizmu na zastosowane leczenie. Z uwagi na długi czas oczekiwania na wyniki hodowli bakterii (wymagają około 4 miesięcznej inkubacji w odpowiednich warunkach), antybiotykoterapię zazwyczaj włącza się na początku leczenia opierając się na wywiadzie, w którym zdiagnozowano charakterystyczne objawy i została stwierdzona możliwość narażenia na kontakt z krętkami z rodzaju Leptospira.

 

W leczeniu zaleca się podawanie penicyliny, amoksycyliny, lub enrofloksacyny. Jeśli funkcje nerek psa wrócą do normy, to kuracje przedłuża się stosując doksycyklinę, streptomycynę, bądź tetracykliny przez kolejne 2 tygodnie. Penicyliny, amoksycyliny, lub enrofloksacyny niwelują zakażenie krwi u zwierząt, zaś doksycyklina streptomycyna, bądź tetracykliny są stosowane w celu wyeliminowania nosicielstwa.

 

Leczenie wspomagające i objawowe zależy od stanu pacjenta i narządów, które są najbardziej uszkodzone. Psi pacjent z powikłaną chorobą zazwyczaj wymaga leczenia wspomagającego funkcję wątroby i nerek. W przypadku problemów z nerkami lekarz może podać: kroplówkę, leki moczopędne, mannitol i inne leki wspierające pracę nerek. Bardzo ważnym elementem leczenia będzie także monitorowanie ilości wydalanego moczu, która powinna przekraczać 2ml/kg/h. Przy dużych uszkodzeniach nerek i niewydolności konieczne może być stosowanie dializ. Problemy z wątrobą (np. żółtaczka) również wymagają zastosowania odpowiedniego postępowania. Zazwyczaj jest to płynoterapia, odpowiednia dieta i różnorodne leki stymulujące pracę wątroby. Dodatkowo może zajść potrzeba leczenia powikłań krwotocznych, neurologicznych i kardiologicznych.

 

Zapobieganie

 

Leptospiroza jest chorobą wysoce zaraźliwą, która stosunkowo łatwo rozprzestrzenia się pomiędzy psami, dlatego też zapobieganie zarażeniu jest dość utrudnione, aczkolwiek nie niemożliwe. Aby zapobiec zachorowaniu psa na leptospirozę, musimy przede wszystkim być świadomi jej istnienia. Jednym ze sposobów minimalizowania ryzyka zakażenia krętkami jest przede wszystkim niedopuszczanie do kontaktu psa z zanieczyszczoną wodą, która może być skażona moczem zwierząt zawierającym leptospiry. Szczególnie należy unikać wód stojących typu: kałuże, stawy, oczka wodne, rowy melioracyjne, a także kanałów ściekowych, bagien, podmokłych łąk, pól, pastwisk, wód wolnopłynących i miejsc stanowiących wodopój dla zwierząt gospodarskich i/lub dziko żyjących. Duże znaczenie ma także utrzymywanie wysokiej higieny otoczenia (dezynfekcja), tępienie gryzoni (deratyzacja) i likwidacja przenosicieli biologicznych (dezynsekcja). Psy powinny mieć również ograniczony kontakt z nieznajomymi psami, dzikimi zwierzętami i zwierzętami gospodarskimi.

 

Ze względu na łatwość przenoszenia leptospir jedyną metodą ochrony przed leptospirozą jest stosowanie szczepień ochronnych. Szczepienia należy jednak ograniczyć do obszarów, gdzie ryzyko kontaktu z zarazkiem jest duże oraz do psów, które narażone są na zakażenie ze względu na tryb życia.

 

Współczesne szczepionki, to stosunkowo bezpieczne preparaty przygotowane w warunkach fabrycznych, pochodzenia biologicznego, zawierające martwe drobnoustroje chorobotwórcze (lub fragmenty ich struktury) lub żywe (o osłabionej zdolności do zakażania) drobnoustroje chorobotwórcze, stosowane w celu czynnego uodpornienia organizmu przeciwko chorobom wywoływanym przez dany patogen.

 

Zgodnie z protokołem zaleca się wykonać pierwsze szczepienie w wieku 12-16 tygodni. Należy je powtórzyć po 3-4 tygodniach, a następnie co 6-9 miesięcy, do czasu, aż zagrożenie na danym terenie się zmniejszy. Szczepienia mogą jednak nie gwarantować 100% ochrony. Dlaczego? Taka sytuacja może mieć miejsce wówczas, gdy szczepienie zostało nieprawidłowo wykonane, szczepiony pies był chory lub silnie zarobaczony, co przełożyło się na niemożność wytworzenia odporności lub zastosowana szczepionka była nieprawidłowo przechowywana i utraciła swoje pierwotne właściwości. Ale to jeszcze nie wszystko. Odporność poszczepienna chroni psy przed chorobą przez jakieś 6-9 miesięcy, ale nie zabezpiecza przed zakażeniami subklinicznymi, nosicielstwem i siewstwem.

 

Dostępne szczepienia chronią głównie przed Leptospira Icterohaemorrhagiae i Leptospira Canicola. Niektóre szczepionki mogą jeszcze chronić przed Leptospira interrogans, Leptospira Copenhageni, Leptospira Australis, Leptospira Bratislava i/lub Leptospira Grippotyphosa. Jak widać zakres ochrony ogranicza się do leptospir najczęściej kojarzonych z zakażeniami u psów. Nie mniej jednak w świetle tego co napisaliśmy wyżej, psy mogą ulec zakażeniu również innymi leptospirami i takich zakażeń jest coraz więcej. Dostępne szczepionki nie chronią przez zakażeniami innymi leptospirami. Jeśli pies uległ zarażeniu innymi leptospirami, to nawet regularne szczepienia nie uchronią go przed chorobą. Psy mające styczność z dzikimi zwierzętami powinny być szczepione szczepionkami zawierającymi m.in. Leptospira Grippotyphosa i Leptospira Pomona.

 

SZCZEPIONKI SKOJARZONE UODPORNIAJĄCE RÓWNIEŻ PRZECIW LEPTOSPIROZIE DLA PSÓW

DOPUSZCZONE DO OBROTU W POLSCE W 2018 ROKU

nazwa szczepionki

firma

zakres działania i charakterystyka

Biocan L

 Bioveta a.s.

Szczepionka przeciw leptospirozie psów, inaktywowana

Biocan Novel DHPPi/L4

Bioveta a.s.

Szczepionka przeciw nosówce, parwowirozie, adenowirozie, leptospirozie
i wirusowi parainfluenzy
Biocan Novel DHPPi/L4R

Bioveta a.s.

Szczepionka przeciw nosówce, parwowirozie, adenowirozie, leptospiroza, wściekliźnie i wirusowi parainfluenzy
Biocan Novel Pi/L4

Bioveta a.s.

Szczepionka przeciw leptospirozie i wirusowi parainfluenzy
Canigen DHA2PPi/L Virbac S.A.

Szczepionka przeciw nosówce, adenowirozie, parwowirozie, wirusowi parainfluenzy psów, leptospirozie psów, żywa inaktywowana

Canigen L4

Intervet International B.V.

Szczepionka przeciw leptospirozie (inaktywowana, szczep L. interrogans: grupa serologiczna: - Canicola serovar Portland-vere-Icterohaemorrhagiae serovar Copenhageni, - Australis serovar Bratislava, szczep L. kirschneri: -Grippotyphosa serovar Dadas)

CaniLeish

Virbac

Szczepionka przeciw Leishmania infantum (białko ekskrecyjnosekrecyjne Leishmania infantum)

Eurican L

Merial S.A.S.

Szczepionka przeciwko leptospirozie psów, inaktywowana

Eurican LR

Merial S.A.S.

Szczepionka przeciwko wściekliźnie i leptospirozie psów, inaktywowana

Nobivac Lepto

 Intervet

International B.V

Szczepionka przeciw leptospirozie psów, inaktywowana

Nobivac L4

Intervet

International B.V

Szczepionka przeciwko leptospirozie psów, inaktywowane szczepy: - L. interrogans serogrupy Canicola serowaru Portland-vere (szczep Ca-12-0000) - L.interrogans serogrupy Icterohaemorrhagiaeserowaru Copenhageni (szczep Ic-02-001) - L. interrogans serogrupy Australis serowaru Bratislava (szczep As-05-073) - L. kirschneri serogrupy Grippotyphosa serowaru Dadas (szczep Gr-01-005)

Vanguard Plus 7

Pfizer Animal Health S.A.

Szczepionka przeciwko nosówce psów, parwowirusowej chorobie psów, zakażeniom wywołanym przez wirus parainfluenzy, bakterie Leptospira canicola, Leptospira icterohaemorrhagiae oraz zakażeniom adenowirusowym

Versican Plus DHPPi/L 4

Bioveta, a.s.

Szczepionka przeciwko nosówce, adenowirozie typ 1 i 2, parwowirozie, parainfluenzie oraz leptospirozie wywołanej przez L. interrogans serowary:
Icterohaemorrhagiae, Canicola i Bratislava oraz L. kirschneri serogrupa Grippotyphosa serowar Grippotyphosa (wirusy: żywe, atenuowane, bakterie:
rozpuszczalnik inaktywowany)

Versican Plus DHPPi/L 4 R

Bioveta, a.s.

Szczepionka przeciw nosówce, adenowirozie typ 1 i 2, parwowirozie, parainfluenzie i wściekliźnie oraz leptospirozie wywołanej przez L. interrogans
serowary: Icterohaemorrhagiae, Canicola, Grippothphosa, Bratislava (żywy: wirus nosówki, adenowirusy, parwowirus, wirus parainfluenzy, inaktywowane:
bakterie, wirus wścieklizny)

Versican Plus L4

Bioveta, a.s.

Szczepionka przeciw leptospirozie psowatych wywołanej przez bakterie Leptospira interrogans, serowary: Icterohaemorrhagiae, Canicola, Bratislava oraz Leptospira kirschneri, serowar Grippothphosa (inaktywowana)

Versican Plus Pi/L4

Bioveta, a.s.

Szczepionka przeciw wirusowi parainfluenzy typ2 psów (żywa, atenuowana) oraz Leptospirozie (inaktywowana) wywołanej przez L. icterrogans serowary:
Icterohaemorrhagiae, Canicola i Bratislava oraz L. kirschneri serowar Grippothphosa

Versican Plus Pi/L4R

Bioveta, a.s.

Szczepionka przeciw wściekliźnie (inaktywowana), wirusowi parainfluenzy typ2 psów (żywa, atenuowana) oraz leptospirozie (inaktywowana) wywołanej przez L. interrogans, serowary: Icterohaemorrhagiae, Canicola i Bratislava oraz L. kirschneri serowar Grippothphosa.

 

Ponadto warto wiedzieć, że szczepienia na leptospirozę uchodzą za jedne z wywołujących najsłabszą i najkrócej trwającą ochronę, dlatego należy podawać dawki przypominające co roku lub nawet częściej (6-9 miesięcy). Odporność krzyżowa na inne serotypy zarazka jest bardzo różna. Szczepienia te związane są również z najczęstszymi reakcjami niepożądanymi.

 

Podejmując decyzję, czy i który rodzaj szczepionki należy zastosować, weterynarz powinien:

  • przeanalizować sytuację dotyczącą obecności i obiegu poszczególnych serowarów leptospir na danym obszarze;

  • posiadać wiedzę na temat lokalnego obszaru (warunki pogodowe, powodzie, zagrożenia środowiskowe);

  • wziąć pod uwagę tryb życia psa i ewentualne podróże w odniesieniu do ryzyka narażenia na leptospirozę;

  • rozważyć aspekt zdrowia publicznego, w szczególności analizując sytuację właściciela i jego rodziny;

  • znać zastosowanie i stopień ochrony poszczególnych szczepionek oraz zagrożenia związane z ich stosowaniem.

Rokowanie

 

Rokowanie uzależnione jest od wieku zwierzęcia, jego kondycji, odporności, historii szczepień, zjadliwości bakterii (gatunek, serogrupa, serowar), przebiegu choroby i opieki lekarskiej. Waha się od dobrego do złego. W postaci nadostrej dochodzi do gwałtownych i nagłych upadków psów. Postać ostra leptospirozy może w ciągu 3 dni doprowadzić do śmierci psa z objawami wstrząsu (umiera ok. 30% psów przechodzących tę postać choroby). Rokowanie dla psów, u których podjęto odpowiednie intensywne leczenie i nie rozwinęły się powikłania (głównie niewydolność nerek) jest dobre. Parametry czynnościowe nerek powinny powrócić do normy po dwóch tygodniach, choć w niektórych przypadkach proces ten może trwać nawet ponad cztery tygodnie. U niektórych psów dochodzi do trwałego uszkodzenia nerek.

 

Leptospiroza, a zagrożenie dla człowieka

 

Leptospiroza jest najpowszechniej występującą na świecie zoonozą i stanowi poważny problem zdrowotny. Corocznie choruje około 10 milionów ludzi. Najczęstszymi serotypami wywołującymi leptospirozę u ludzi są: Leptospira Icterohaemorrhagiae, Leptospira Grippotyphosa, Leptospira Pomona, Leptospira Canicola, Leptospira Sejroe, Leptospira Tarassovi i Leptospira Saxkoebing.

 

Poszczególne serowary są odpowiedzialne za oddzielne jednostki chorobowe: Leptospira Icterohaemorrhagiae wywołuje chorobę Weila, Leptospira Grippotyphosa, rzadziej Leptospira Sejroe są przyczyną gorączki błotnej, Leptospira Pomona powoduje chorobę pasterzy świń, a Leptospira Canicola gorączkę canicola. Rezerwuarem krętków Leptospira spp. są gryzonie  (głównie szczury), dzikie zwierzęta, ale również psy, koty, świnie, konie, bydło domowe. Źródłem zakażenia są chore zwierzęta lub nosiciele, a nośnikiem zakażenia głównie woda i gleba oraz rośliny zanieczyszczone moczem zakażonych zwierząt.

 

Rzadko dochodzi do przeniesienia zakażenia z psa na właściciela. Nie mniej jednak nie można takiego scenariusza wykluczyć. Ze względu na powszechne nosicielstwo leptospir przez gryzonie (około 45-50% szczurów w Polsce może być zainfekowane leptospirami), ich zwalczanie odgrywa decydujące znaczenie zarówno w zapobieganiu, jak i zwalczaniu leptospirozy. Istotne znaczenie ma również szczepienie psów znajdujących się w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na leptospirozę. Należy również dbać o wysoką higienę środowiska i dokładną kontrolę wody pitnej. Z uwagi na możliwość transmisji zakażenia drogą pokarmową odpowiednie przygotowanie pokarmu i picie wody wolnej od leptospir przerywa łańcuch epidemiologiczny. Nie mniejszą rolę odgrywa również ograniczenie kontaktów z nieznanymi psami i dzikimi zwierzętami. Należy unikać kąpieli i kontaktu z wodą, która może być zanieczyszczona moczem zakażonych zwierząt.

 

Osoby znajdujące się w grupie podwyższonego ryzyka to dzieci, osoby starsze, osoby z osłabioną odpornością i kobiety w ciąży. Osoby te powinny w sposób szczególny zminimalizować ryzyka zarażenia się leptospirami poprzez unikanie kontaktów z potencjalnymi roznosicielami bakterii. W grupie ryzyka znajdują się także osoby wykonujące określone zawody m.in. lekarze weterynarii, pracownicy laboratoriów analitycznych, hodowcy zwierząt (świń, kóz, owiec, bydła), pracownicy rzeźni, rolnicy, górnicy, ogrodnicy, pracownicy gospodarki komunalnej, pracownicy zakładów przetwórczych, rybacy, wędkarze, hydraulicy, geodeci, myśliwi oraz osoby związane ze sportami wodnymi i ekstremalnymi, a także właściciele szczurów domowych i myszy. Wszystkie te osoby przy wykonywaniu swojej pracy (uprawianiu hobby) powinny przestrzegać środków ostrożności, stosować odzież ochronną oraz obuwie, które zapobiegną przedostaniu się bakterii do organizmu. Śmiertelność u ludzi wynosi ok. 7%, a u osób starszych wraz z wiekiem może dochodzić nawet do 50%.

 

Redakcja Świata Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

zebrane materiały własne oraz:

Leptospiroza - groźna choroba zwierząt i zoonoza Zdzisław Gliński, Krzysztof Kostro Życie Weterynaryjne • 2013 • 88(10);
Leptospiroza psów - choroba niedoceniana przez lekarzy weterynarii. Cz. I Mikulska-Skupień,, M. Szweda Magazyn Weterynaryjny 2014/12;
Leptospiroza psów - choroba niedoceniana przez lekarzy weterynarii. Cz. II. E. Mikulska-Skupień,, M. Szweda Magazyn Weterynaryjny 2015/01;

Czego możemy się dowiedzieć z nowego ujednoliconego stanowiska w sprawie leptospirozy? Opracowanie: Jennifer L. Garcia Weterynaria po Dyplomie / nr. 02 2012

Leptospiroza wczoraj i dziś, Laboklin aktualności 2008/08;
Choroby zakaźne psów, Rafael Ruiz de Gopegui Fernandez, tłumaczenie Karolina Figiel, Edra Urban & Partner, Wrocław 2017;
Choroby zakaźne psów i kotów. Odporność, patologia, terapia - autor: Praca zbiorowa (red.) Z. Gliński, K. Kostro wyd: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne: 2005.

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768