O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Wybrane nowotwory złośliwe lokalizujące się w  kościach, stawach i tkankach ościennych oraz te, których skutki nowotworzenia szczególnie odbijają się na układzie ruchowym psa

 

Układ kostny psa pełni bardzo ważną rolę. W ogromnym uproszczeniu stanowi rusztowanie dla całego organizmu i wraz z przyczepionymi do niego mięśniami tworzy narząd ruchu. Kości wydają się twarde, mocne i niezniszczalne. Ale wszystko do czasu.... Kiedy nieoczekiwanie pies zaczyna odczuwać ból, skomleć, kuleć, a jego układ kostny szwankuje nagle zauważamy, jak niezwykle skomplikowana i w zasadzie delikatna jest to konstrukcja.

 

Mało kto zdaje sobie sprawę, że poza mechanicznymi uszkodzeniami typu: złamanie lub zmiażdżenie kości mogą najzwyczajniej w świecie chorować, a przyczyn takiego stanu może być bardzo wiele: począwszy od nieprawidłowej diety i zaburzeń w gospodarce witaminowo - mineralnej w organizmie, poprzez inwazje pasożytnicze, zakażenia bakteryjne na wadach genetycznych i nowotworach kończąc. Wbrew pozorom kości są żywą tkanką, która w 1/3 składa się z wody i zawiera w sobie białko i liczne składniki mineralne. Tak naprawdę proces przebudowy tkanki kostnej toczy się przez całe życie w wielu różnych miejscach układu szkieletowego psa. A najintensywniejszy rozwój kośćca  w przypadku ras dużych i olbrzymich przypada na okres pierwszych 18 miesięcy życia. Jedne z największych zmian zachodzą w kościach kończyn przednich i tylnych - tak zwanych kościach długich (np. ramiennej, udowej). Na zewnętrznej powierzchni kości długich tworzy się twarda, gęsta tkanka, decydująca o ich wytrzymałości i sile. Końce kości są otoczone chrząstką, by w miejscu ruchomych stawów, takich jak bark, łokieć, biodro czy kolano, kości gładko ślizgały się po sobie. Wewnątrz kości długich tworzy się tkanka szpiku. Produkuje ona czerwone krwinki i magazynuje pewne potrzebne organizmowi składniki.

 

W wieku rozwojowym, kiedy szkielet rozwija się najintensywniej, kości przyrastają jednocześnie na długość i objętość. Wzrost kości odbywający się na grubość następuje poprzez odkładanie się kolejnych warstw kości od okostnej oraz poprzez przebudowę wewnętrznej struktury kostnej. W efekcie tych procesów zwiększa się również ich gęstość i stopień uwapnienia. Komórki kostne mają ciągły kontakt ze środowiskiem – odpowiadają one na fizyczne impulsy z zewnątrz, takie jak nacisk oraz na substancje chemiczne: hormony kalcytropowe, toksyny i wiele innych. Pewne schorzenia dotykające układ kostny wiązane są bezpośrednio z wadami genetycznymi, nieprawidłowym żywieniem i prowadzeniem oraz warunkowane są wiekiem zwierzęcia (np. dotykają szczenięta w fazie rozwojowej lub osobniki starsze), ale są również takie, które potrafią pojawić się, bez względu na wiek. Do takich schorzeń zaliczamy min. całą grupę nowotworów.

 

W polskim społeczeństwie choroby nowotworowe mają bardzo złą opinię i budzą najgorsze skojarzenia. Niestety ale taki pogląd nie jest bezpodstawny. Nowotwory nazywane są "cichymi zabójcami", bowiem potrafią atakować najprzeróżniejsze tkanki i narządy, wielokrotnie nie dając o sobie znać nawet przez długi okres czasu. Możemy mieć psa, który jest okazem zdrowia, tryska energią i nagle zaczyna się z nim dziać coś niedobrego. Wizyta u lekarza weterynarii, komplet badań i zapada diagnoza: nowotwór. W jednej chwili świat wali się właścicielowi na głowę, bo większość z nich wykrywana jest już w zaawansowanym stadium z bardzo słabym rokowaniem na przyszłość. Mimo tej pesymistycznej prognozy nigdy nie wolno poddawać się bez walki, a poznając lepiej wroga można wykryć pewne symptomy znacznie wcześniej, co z kolei daje większe szanse na lepsze rokowania. Aby to ułatwić przygotowaliśmy niniejszy artykuł.

 

Jak już wspomnieliśmy gama nowotworów jest bardzo rozbudowana i różnorodna. W dzisiejszym opracowaniu chcielibyśmy się jednak skupić na tych, które szczególnie upodobały sobie kościec, stawy i tkanki towarzyszące w układzie kończynowym psów.

 

Zacznijmy od tego, że nowotwór (łac. neoplasma) jest szczególnym rodzajem utworzonej de novo tkanki (ugrupowania jednakowych komórek) żywego, ukształtowanego już organizmu, która zdołała skutecznie wyłamać się spod kontroli rozmaitych mechanizmów regulujących jej funkcje, szczególnie związanych ze wzrostem i różnicowaniem się, zarówno miejscowych - działających na poziomie tkankowym i narządowym, jak i ogólnoustrojowych, zwłaszcza immunologicznych.


Nowotwory na ogół tworzą się na bazie tkanek już istniejących, wcześniej uformowanych i budujących narządy, a więc zróżnicowanych strukturalnie i funkcjonalnie wyspecjalizowanych. Tylko w nielicznych przypadkach są one formowane z komórek najbardziej pierwotnych, wyjściowo omnipotencjalnych, czyli prekursorowych, niewyspecjalizowanych, a więc nie tworzących żadnych określonych jeszcze tkanek ani narządów (np. z pierwotnych komórek hematopoetycznych szpiku). Istotą nowotworu, jego najważniejszą cechą, odróżniającą go od tkanki, z której się wyłania jest jego niepohamowane rozrastanie się, które powodowane jest bezustannymi, niekontrolowanymi podziałami komórkowymi. Stąd przy sprzyjających warunkach nowotwór ciągle rośnie. Początkowo rozprzestrzenia się w obrębie tkanki macierzystej, rozpychając jej komórki oraz struktury pozakomórkowe, albo je naciekając i niszcząc. Nadal rosnąc wykracza następnie poza jej granice, niejednokrotnie deformując narząd i upośledzając jego czynność. Niektóre komórki nowotworu mogą odrywać się od głównej jego masy i drogą krwionośną lub limfatyczną przenosić się do innej tkanki wchodzącej w skład innego, czasem bardzo oddalonego narządu. Mogą się tam na trwałe "zakotwiczyć" i nadal dzieląc się, tworzyć ognisko przerzutowe (tzw. przerzut).

 

Podział nowotworów jest bardzo złożony i skomplikowany, jednak najprościej można je sklasyfikować, jako:

  • nowotwory łagodne: rosną i szerzą się w sposób uporządkowany, zgodny z architekturą przypisaną tkance, z której się wywodzą, bez naciekania i niszczenia najbliższego otoczenia czy tkanek sąsiednich; nie wykazują też skłonności do przerzutowania;

  • nowotwory złośliwe: te, jak już sama nazwa wskazuje charakteryzują się często dość bezładną, bo niemal niczym nie kontrolowaną proliferacją, naciekaniem macierzystej tkanki, często niszczeniem jej; wykazują skłonność do tworzenia ognisk przerzutowych;

  • nowotwory miejscowo złośliwe: zdolne do szybkiego wzrostu oraz naciekania otoczenia i jego niszczenia, jednak nie wykazujące tendencji do przerzutowania.

Szczególnym przypadkiem są i z racji swojego intensywnego przebiegu zainteresowaniem naukowców cieszą się nowotwory złośliwe, które najczęściej wywodzą się z tkanki nabłonkowej (a dokładnie - ektodermalnej i endodermalnej) - tzw. raki (łac. carcinoma) oraz nowotwory złośliwe, pochodzące z tkanek nienabłonkowych (pochodzenia mezenchylnego), noszące nazwę mięsaków (łac. sarcoma) i chłoniaków (łac. lymphoma).

 

Nowotwory - wywodząc się z określonych tkanek - częstokroć strukturalnie bardzo się do nich upodabniają. Podobnie jest z ich nazewnictwem, które w swoim składzie obejmuje min. nazwy narządów, tkanek lub komórek w/z których pierwotnie się pojawiają. Mimo iż nowotwory potrafią upodabniać się do macierzystych komórek, to w przypadku nowotworów złośliwych obserwując badany materiał pod mikroskopem łatwo można dostrzec istotne różnice dzielące nowotwór złośliwy od zdrowej tkanki. Te różnice dotyczą zarówno budowy komórki, jej składu, jak i struktury przestrzennej, czyli wewnętrznego uporządkowania (architektoniki) zmienionej tkanki. Od zdrowych tkanek najmniej różnią się nowotwory o dużym stopniu strukturalnego zróżnicowania, a najbardziej tzw. nowotwory anaplastyczne, których jednorodna budowa komórek (brak zróżnicowania) oraz ich przestrzenne uporządkowanie (a raczej - jego brak) w ogóle nie przypomina tkanki, z której nowotwór się wywodzi.

 

W przeciwieństwie do ludzi układ kostny psów najwięcej atakuje nowotworów z grupy mięsaków (łac. sarcoma). W pełnej nazwie mięsaka podany jest rodzaj tkanki, z której się on wywodzi oraz narządu, w którym stwierdza się ognisko pierwotne.

 

Klasyfikacja nowotworów związanych z kośćmi opiera się na matrycy, która dominuje ich tworzenie oraz różnicowaniu się komórek. Większość nowotworów kości u psów powstaje głównie z tkanki kostnej, jak np. osteosarcoma lub z chrząstki jak np. chondrosarcoma. Ale nauka notuje również wiele przypadków nowotworów lokalizujących się w obrębie kości, które wywodzą się z innych tkanek np.: włóknistej (fibrosarcoma), tłuszczowej (liposarcoma), czy naczyń krwionośnych (hemangiosarcoma).

 

Częstotliwość występowania pierwotnego raka kości u psów jest niska w porównaniu z tym samym guzem powstającym w innych narządach. W retrospektywnym badaniu zwierzęcych nowotworów Dorn i wsp. stwierdzili, że częstotliwość występowania pierwotnych guzów kości u psów wynosiła 7,9 na 100.000 zdiagnozowanych zwierząt.

 

W dotychczasowych prowadzonych badaniach w obrębie kości, stawów i tkanek im towarzyszących w układzie ruchu stwierdzano u psów następujące rodzaje nowotworów z grupy mięsaków:

- kostniakomięsak (osteosarcoma) - OSA - ok. 80% stwierdzanych nowotworów kości;

- chrzęstniakomięsak (chondrosarcoma) - CSA - ok. 10% stwierdzanych nowotworów kości;

- włókniakomięsak (fibrosarcoma) - FSA - ok. 7% stwierdzanych nowotworów kości;;

- naczyniakomięsak (hemangiosarcoma) - HSA - ok. 7% stwierdzanych nowotworów kości;

- maziówczak złośliwy (synovial cell sarcoma) - SCS - ok. 2% stwierdzanych nowotworów pierwotnych i wtórnych kości;

- tłuszczakomięsak (liposarcoma) poniżej 1% stwierdzanych nowotworów kości;

- mięsak limfatyczny (lymphosarcoma) - LSA - poniżej 1% stwierdzanych nowotworów kości;

 

Dodatkowo w badaniach notowano jeszcze następujące nowotwory:

- szpiczak mnogi (myeloma multiplex) - MM - poniżej 1% stwierdzanych nowotworów kości;
- guz olbrzymiokomórkowy kości (tumor gigantocellularis ossis, osteoclastoma) - GCT - bardzo rzadki.
 

Nowotwory te mogą być pojedynczym guzowatym tworem (guzem), z własnym specyficznym unaczynieniem, czasem z otaczającą go torebką, która wyraźnie określa jego zewnętrzne granice i kształty, mogą też występować jako twory pierwotnie mnogie, rozsiane, i to nie w wyniku bardzo wczesnego przerzutowania, które zdarza się w niektórych bardzo ekspansywnych nowotworach, lecz w następstwie jednoczasowego pierwotnego wzrostu w różnych miejscach organizmu. Guzy nowotworowe przybierają również rozmaite kształty i formy.

 

Nowotwory te pierwotnie pojawiają się i rozrastają w obrębie tkanki macierzystej. Przez różnie długi okres ich dzielące się komórki nie są w stanie przekroczyć rozmaitych wewnątrznarządowych naturalnych barier, które oddzielają od siebie poszczególne tkanki. Jednak mając charakter złośliwy są w stanie pokonać naturalne bariery wewnątrznarządowe dzięki uruchomieniu mechanizmów proteolitycznych z udziałem tkankowych enzymów trawiących, zwłaszcza zaś proteaz. To właśnie dzięki proteazom oraz rozmaitym czynnikom wzrostowym nowotwory torują sobie drogę do dalszej narządowej i pozanarządowej penetracji.


Obecność nacieku nowotworowego w określonych (głębszych) warstwach tkanki macierzystej, stopień i zakres przekroczenia przezeń jej granic, naciekanie głębszych struktur narządu, wreszcie - pojawienie się nowotworu już poza granicą narządu, na jego zewnętrznej powierzchni - wszystkie te morfologiczne cechy nowotworu są wskaźnikami postępu choroby.

 

Biorąc pod uwagę realne szanse psa na podjęcie efektywnego leczenia, szczególnego znaczenia nabiera szybka diagnoza i odpowiednia klasyfikacja guza. Na psie potrzeby zaadoptowano system klasyfikacji guzów z ludzkiej onkologii. "T" to tumor, czyli guz, "N" to nodulus, czyli węzeł chłonny, a "M" to metastases, czyli przerzut do innych narządów. Od tych pierwszych liter pochodzi nazwa ogólnej klasyfikacji TNM nowotworów:

  • TUMOR - wielkość guza pierwotnego:
  • T0 - Brak dowodów na istnienie guza pierwotnego.
  • Tx - Nie można ocenić ogniska pierwotnego.
  • Tis - rak in situ, a zatem taki, który nie mógł spowodować przerzutów.
  • T1, T2, T3, T4 - Kolejne stopnie rozwoju pierwotnego ogniska nowotworu, zazwyczaj im większa liczba, tym guz jest większy lub zajmuje więcej okolicznych narządów.

  • NODULES - przerzuty w węzłach chłonnych:
  • Nx - Nie można ocenić przerzutów w węzłach chłonnych.
  • N0 - Węzły chłonne bez przerzutów.
  • N1, N2, N3, N4 - Przerzuty do węzłów chłonnych, coraz odleglejszych od guza pierwotnego.
  • METASTASES - przerzuty odległe (narządowe):
  • M0 - Brak przerzutów odległych.
  • Mx - Nie można ocenić.
  • M1 lub M2 - Są przerzuty odległe.

Samo zjawisko nowotworzenia ma ścisły związek z genetyką. Nowotwory pojawiają się w wyniku mutacji, błędów genetycznych zachodzących w poszczególnych komórkach zdrowej tkanki. W procesie nowotworzenia uczestniczą rozmaite geny. Każda zdrowa komórka ma w swoim zestawie genów tzw. protoonkogeny, które odgrywają kluczową rolę w komórkowych mechanizmach wzrostu, dojrzewania i różnicowania. Mutacje protoonkogenów powodują powstanie onkogenów. Onkogen, w przeciwieństwie do protoonkogenu, jest niewrażliwy na bodźce, które powodują jego wyłączenie. Onkogen więc dalej działa, choć już nie powinien. Steruje, już bez potrzeby, dalszą produkcją określonych białek, czego końcowym efektem są istotne zaburzenia wzrostu i różnicowania się komórki. Jednak samo pojawienie się onkogenów nie wystarcza do powstania nowotworowego klonu komórkowego. Konieczne są do tego dalsze mutacje i zaburzenia genetyczne pierwotnie zmienionej komórki. Tym razem dotyczą one genów supresorowych, których zadaniem jest hamowanie dalszych podziałów pierwotnie zmutowanych komórek oraz indukcja (zgodnie z określonym programem) ich śmierci (w mechanizmie apoptozy) oraz - genów naprawczych (mutatorowych), które sterują naprawą DNA zmienionego w wyniku mutacji. Jeśli dany gen supresorowy ("strażnik genomu") sam ulegnie uszkodzeniu (oczywiście także w wyniku mutacji) - staje się możliwe dalsze oddziaływanie onkogenów, czego rezultatem jest powstanie nowotworowego klonu komórkowego (ugrupowania jednorodnych genetycznie zmienionych komórek). Pierwotnie zmutowana komórka nosi nazwę komórki macierzystej nowotworu. To od niej właśnie bierze swój początek nowotworzenie. Komórka macierzysta nowotworu charakteryzuje się trwałą zdolnością do samoodtwarzania się i przejawy tej niezwykłej jej cechy nasilają się wraz z kolejnymi mutacjami. Jest to jednak okupione coraz mniejszą jej zdolnością do różnicowania się. Rozwój guza nowotworowego prowadzi do wytworzenia substancji hamujących lub wręcz porażających układ immunologiczny gospodarza. Wraz z postępem procesu nowotworzenia dochodzi w organizmie do licznych zaburzeń, które w końcu manifestowane są symptomami klinicznymi toczącego się w organizmie procesu chorobowego. W przypadku nowotworów złośliwych istotną rolę odgrywa kondycja pacjenta, czas wykrycia zmiany, jej charakter i umiejscowienie, trafnie postawiona diagnoza i szybko podjęte kroki zmierzające do maksymalnego zminimalizowania skutków działalności nowotworu z całkowitym wyleczeniem włącznie.

 

I choć nowotwory są diagnozowane niemal na każdym etapie życia psów, to statystycznie częściej dotykają zwierzęta starsze. Dlaczego tak się dzieje? W organizmie psim cały czas powstają komórki nowotworowe. Choroba nowotworowa to ostateczny wynik defektu w materiale genetycznym, kwasie nukleinowym. Układ odpornościowy organizmu eliminuje uszkodzone komórki. Jednak jego sprawność w miarę upływu lat jest coraz mniejsza, co skutkuje tym że znacznie więcej komórek wymyka się spod kontroli. Dlatego starsze zwierzęta statystycznie częściej chorują.

 

Kostniakomięsak (osteosarcoma) - OSA

Jak już wspomnieliśmy wyżej, układ kończynowy psów najczęściej atakują ww. mięsaki, z czego kostniakomięsaki stwierdzane są najczęściej, bo w aż 85% przypadków i szacuje się, że stanowią ok. 6% wszystkich złośliwych nowotworów wykrywanych u psów.

 

Według szacunkowych danych odnotowuje się 6,5 przypadków kostniakomięsaków na 100 000 psów. W USA notuje się co roku 8000-10 000 potwierdzonych histopatologicznie przypadków tych guzów, jednak biorąc pod uwagę poprawkę na błędne diagnozy nie do końca są to dane pełne.

 

Osteosarcoma jest pierwotnym nowotworem kości, który bierze swój początek z komórek budujących kość zwanych osteoblastami. Ten rodzaj nowotworu ma bardzo agresywny przebieg, co oznacza iż po stwierdzeniu go brak podjętego leczenia kończy się 100% śmiertelnością. Komórki tego nowotworu używają enzymu zwanego "macierzystą metalloproteinazą" (MMP's) służącą do atakowania zdrowych tkanek. Enzym ten trawi błony komórkowe, tkankę łączną i powoduje rozprzestrzenianie się guza w inne rejony organizmu. Komórki nowotworowe mają też zdolność do tzw. angiogenezy, czyli poszerzania naczyń krwionośnych w celu rozsiewu nowotworu. Śmiertelność wiąże się przede wszystkim z masywnym rozsiewem nowotworu po całym organizmie, nawet gdy pierwotne ognisko osteosarcoma zostanie skutecznie opanowane leczeniem. W przypadku tego nowotworu przerzuty występują w płucach, ale zdarzają się również w innych narządach. Guzy te atakują głównie kości i naciekają przylegające tkanki miękkie. Większość, bo ok. 95% guzów powstaje w okolicy nasad kości długich, a pozostałe dotyczą szkieletu osiowego lub tkanek miękkich. Najczęstszym miejscem występowania guza są nasady dalszej kości promieniowej (41,8%) i bliższego końca kości ramiennej (15%), a także okolice dalszej kości łokciowej, okolice nasady bliższej lub dalszej kości udowej oraz kość piszczelowa. Występują w stosunku: przednie łapy do tylnych w układzie 2,5:1.

wykaz lokalizacyjny nowotworu w odniesieniu do zbadanych 1215 przypadków osteosarcoma

 Kistler KR Canine osteosarcoma: 1462 cases reviewed to uncover patterns of height, weight, breed, sex, age and site of involvement. Phi Zeta Awards, University of Pennsylvania, School of Veterinary Medicine, 1981

 

Czynniki predysponujące:

  • wielkość zwierzęcia (rasy duże i olbrzymie powyżej 40 kg wagi są narażone w około 29% na występowanie tego nowotworu);

  • predyspozycje rasowe wśród rottweilerów i bernardynów;

  • płeć (samce częściej chorują, niż suki w stosunku 1,5:1);

  • wiek (średnia wieku 7 lat, szczyt zachorowalności przypada na 18-24 miesiąc życia, ale stwierdzane są również u zwierząt poniżej 12 miesiąca życia). W przypadku ras dużych i olbrzymich szczyt stwierdzanych przypadków przypada na wiek od 4 do 10 lat;

  • kastracja lub sterylizacja zwiększa możliwość wystąpienia tego schorzenia.

Przyczyny:

Do tej pory nie udało się ustalić przyczyn występowania kostniakomięsaków. Według niektórych badaczy kostniakomięsaki okolicy przynasadowej kości u dużych psów mogą powstawać na skutek licznych mikrourazów, mikropęknięć czy innych drobnych uszkodzeń, które nie manifestowane przez organizm są w jego własnym zakresie naprawiane. Proces ten może skutkować powstaniem klonów komórek ze zmutowanym materiałem genetycznym. Badania Mullins i wsp. wykazały, że cyklooksygenaza-2 (COX-2) również może odgrywać rolę w powstawaniu kostniakomięsaków u psów. Enzym ten odpowiedzialny za syntezę prostaglandyny E2 (PGE2) występuje między innymi w kościach, łożysku, mózgu, nerkach i odpowiada między innymi za regulację proliferacji komórek, angiogenezy i apoptozy. W prawidłowej tkance kostnej COX-2 jest produkowana przez osteoblasty i osteoklasty, a jej obecność warunkuje aktywność tych komórek i remodelowanie kości. W kostniakomięsakach synteza PGE2 dzięki aktywności COX-2 może chronić komórki nowotworowe przed apoptozą w warunkach ich niedotlenienia, co ułatwia ich przeżycie. Wśród mechanizmów, które mogą odpowiadać za spontaniczną regresję, wymienia się mechanizmy immunologiczne niszczące komórki nowotworowe, ale także działanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, które będąc inhibitorami COX-2 i produkcji prostaglandyn mogą hamować wzrost niektórych nowotworów poprzez indukowanie apoptozy ich komórek. Są to jednak nadal tylko teorie, bez potwierdzonych dowodów na ich prawdziwość.

 

Objawy:

Jednym z pierwszych i najbardziej charakterystycznych objawów jest ból w obrębie zaatakowanej kończyny i niewielkie zniekształcenie, co sprawia że pies oszczędzając bolące miejsce zaczyna kuleć. Z czasem kulawizna zaczyna się pogłębiać, a początkowo niewielka deformacja powiększa się. Nienaturalnie wzrasta również ciepłota zmienionego miejsca i stopniowo zmiany zaczynają obejmować większe obszary zajętej kończyny. W zaawansowanych przypadkach długotrwałej kulawizny dochodzi do zaników mięśniowych chorej kończyny, można też niekiedy zaobserwować powiększenie regionalnych węzłów chłonnych (pachowych, fałdu kolanowego, podkolanowych, przedłopatkowych). W stanach zaawansowanych może dochodzić do samoistnych złamań zaatakowanej kończyny (około 3% przypadków).

 

Diagnoza:

Wstępna diagnoza stawiana jest na podstawie wywiadu i badania klinicznego, w którym stwierdza się bolesność, obrzęk i ciepłotę w miejscach charakterystycznych dla rozwoju tego nowotworu. Następuje również dokładne obmacanie i sprawdzenie stanu węzłów chłonnych oraz narządów wewnętrznych w celu poszukiwania zgrubień, zniekształceń i powiększeń. Kluczową rolę w badaniu klinicznym odgrywa badanie rentgenowskie okolicy objętej procesem chorobowym. Kostniakomięsaki mogą mieć dość różny obraz radiologiczny: od typowych zmian stwardnieniowych, poprzez różne formy pośrednie, aż do zupełnej lizy tkanki kostnej. Często obserwuje się cechy niszczenia warstwy korowej kości, łącznie z obecnością przerw w jej ciągłości i utratą struktury beleczkowej nasad kości. W otaczających tkankach miękkich, dochodzi do podminowania okostnej na brzegach zmiany z tworzeniem nowej kości (trójkąt Codmana). Diagnozując nowotwór lekarz powinien różnicować zmiany z objawami zapalenia kości i szpiku szczególnie o etiologii grzybiczej, bowiem istnieje wiele podobieństw do obrazu tego nowotworu. Kolejnym wymaganym badaniem jest RTG klatki piersiowej. Pomimo że obecność przerzutów rzadko można wykryć tym badaniem w czasie ustalania rozpoznania (poniżej 10% przypadków), to szacuje się że w około 90–98% przypadków dochodzi do ich powstania w obrębie płuc. Bardziej zaawansowane i czułe metody obrazujące dokładny zasięg procesu, takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny również mogą być wykorzystane w celach, jak najdokładniejszego zlokalizowania zmian. W przypadku powiększenia węzłów chłonnych wykonywana jest biopsja aspiracyjna cienkoigłowa w celu potwierdzenia występowania przerzutów. Wykonywane jest również pełne badanie krwi.

 

Klasyfikacja kostniakomięsaków jest dość zawiła, a rozpoznanie poszczególnych typów guzów oraz odróżnienie ich od innych pierwotnych mięsaków, nawet w przypadku badania dużego wycinka nowotworu, może być trudne. Niestety mikroprzerzuty są obecne u 90% psów już na etapie zdiagnozowania choroby. Przerzuty przenoszą się za pośrednictwem układu krwionośnego i limfatycznego po całym organizmie.

 

W zależności od składu macierzy produkowanej przez komórki guza kostniakomięsaki dzieli się na kilka rodzajów:

  1. Guzy śródkostne:

    1. Kostniakomięsak;

      • Kostniakomięsak niskozróżnicowany;

      • Kostniakomięsak osteoblastyczny;

        • Nieproduktywny;

        • Umiarkowanie produktywny;

        • Produktywny;

    2. Kostniakomięsak chondroblastyczny;

    3. Kostniakomięsak fibroblastyczny;

    4. Teleangiectatic osteosarcoma;

    5. Kostniakomięsak olbrzymiokomórkowy;

    6. Kostniakomięsak złożony.

  2. Guzy obwodowe i okostnowe:

    1. Kostniakomięsak okostnowy (periosteal osteosarcoma - okołokostny);

    2. Kostniakomięsak przykostny (parosteal, przykorowy - juxtacortical osteosarcoma).

System stopniowania w przypadkach mięsaków kości (wg Dernella i Kirpensteijna 2002):

 

Badanie histopatologiczne (stopień zróżnicowania - G)

  • Stadium I - niski histologiczny stopień złośliwości (G1), bez przerzutów;

  • Stadium II - wysoki histologiczny stopień złośliwości (G2), bez przerzutów;

  • Stadium III - obecność miejscowych lub odległych przerzutów bez względu na histologiczny stopień złośliwości;

Lokalizacja anatomiczna guza pierwotnego (T):

  • T1 (A) guz ograniczony do warstwy korowej kości;

  • T2 (B) guz wykracza poza warstwę korową kości;

Obecność przerzutów miejscowych lub odległych (M):

  • M1 – guz z przerzutami;

  • M0 – guz bez przerzutów.

zmiany w kościach widoczne na zdjęciach RTG
   
zmiany w kościach widoczne na zdjęciu RTG

zmiany podskórne

kostniakomięsak osteoblastyczny. W obrazie widoczne beleczkowate skupiska osteoidu oraz komórka olbrzymia komórki kostniakomięsaka
 

Leczenie:

Podstawowym sposobem leczenia jest zabieg operacyjny, który w przypadku najpowszechniej występujących guzów kończyn polega na jej amputacji. Zabieg wykonywany jest praktycznie we wszystkich przypadkach, nawet u psów bardzo dużych i ciężkich. Bez względu czy dotyczy kończyny miednicznej, czy piersiowej sprawność zwierząt i ich adaptacja do nowej sytuacji jest zadowalająca. Amputacja nie jest stosowana w przypadku zwierząt z masywnymi przerzutami do płuc, z poważnymi problemami ortopedycznymi i neurologicznymi, a także u osobników bardzo otyłych. Chemioterapia i radioterapia stosowana jest jako dodatkowa do chirurgii metoda lecznicza, spowalniająca rozwój przerzutów odległych. Jednak nie zaobserwowano specjalnej poprawy w skutek stosowania tych metod. Dodatkowo stosuje się leki uśmierzające ból oraz niedopuszczające do dalszego rozwoju ogniska nowotworowego. W niektórych przypadkach istnieje szansa na uratowanie kończyny poprzez wykonanie precyzyjnego zabiegu usunięcia nowotworu wraz z tkanką zmienioną, bez amputacji całej kończyny.

Prognozy:

Rokowanie w przypadkach kostniakomięsaków u psów zależne jest od wielu czynników. Jednym z ważniejszych jest lokalizacja guza, co z jednej strony wiąże się z możliwościami doszczętnego jego usunięcia, a z drugiej strony nieco odmiennym zachowaniem biologicznym poszczególnych guzów. Istotne jest również zaawansowanie procesu nowotworowego, wiek, kondycja pacjenta i reakcja na podjęte leczenie. Średnio po zabiegu amputacji i dobrej reakcji na leczenie dodatkowe psy przeżywały od 12 do 24 miesięcy.

 

Wg różnych autorów psy mają szansę na przeżycie po podjęciu następujących kroków:

- amputacja bez chemioterapii: do 10% szans na przeżycie 1 roku;
- amputacja wraz z chemioterapią: od 30 do 62% na przeżycie 1 roku i od 7 do 20% na przeżycie 2 lat.
- chemioterapia z częściową amputacją i wstawieniem implantu: do 63% szans na przeżycie 1 roku.
- napromienianie i chemioterapia: do 50% szans na przeżycie roku.

 

Wyjątkowo złe rokowanie dają kostniakomięsaki pozaszkieletowe, w przypadku których okres przeżycia od rozpoznania wyniósł średnio 28 dni, a często eutanazja wykonywana była już w momencie stwierdzenia guza.

 

Chrzęstniakomięsak (chondrosarcoma) - CSA

Złośliwe nowotwory mezenchymalne, które charakteryzują się tworzeniem macierzy chrzęstnej przez komórki nowotworowe, bez produkowania macierzy kostnej. Histologicznie chrzęstniakomięsaki zbudowane są z przypominających chondrocyty komórek z dużym, atypowym i hiperchromatycznym jądrem komórkowym, zatopionym w macierzy chrzęstnej, którą same produkują. Komórki nowotworowe mogą swym wyglądem przypominać młodociane chondroblasty, dojrzałe chondrocyty lub być zupełnie niezróżnicowane pleomorficzne. Cechą typową komórek chrzęstniakomięsaków jest wysoka aktywność mitotyczna, obecność komórek dwu- i wielojądrowych, a także obecność w jamkach chrzęstnych (chondronach) licznych komórek nowotworowych.

 

Chrzęstniakomięsaki to drugie co do częstości występowania po kostniakomięsakach pierwotne nowotwory kości u psów (5–13% przypadków). Chrzęstniakomięsaki są guzami złośliwymi, jednak przerzuty odległe zdarzają się raczej rzadko, a ogniska wtórne w płucach, opłucnej ściennej, nerkach, sercu i regionalnych węzłach chłonnych stwierdza się w około 20% przypadków.

 

Chrzęstniakomięsaki cechują się naciekowym wzrostem, wrastają w kości i otaczające tkanki miękkie - ten typ wzrostu jest szczególnie silnie wyrażony w guzach żeber, zatok przynosowych i małżowin nosowych. Guzy mogą mieć różną wielkość, aczkolwiek najczęściej są duże (osiągają średnicę do 20 cm).

 

Czynniki predysponujące:

  • wielkość zwierzęcia (rasy średnie i duże, u olbrzymich rzadziej). Bez względu na rasę nowotwory te stwierdzano najczęściej u psów dużych, w większości przypadków (75%) guzy obserwowano u psów o masie ciała powyżej 20 kg, a średnia masa ciała psów z chrzęstniakomięsakiem wynosiła 28 kg;

  • wiek (średnia wieku 8,7 lat, a szczyt zachorowalności od 12 miesięcy do 5 lat).

Przyczyny:

Przyczyna ich powstawania jest nieznana.

 

Objawy:

Objawy kliniczne w przypadkach chrzęstniakomięsaków mogą być różne i zależą od lokalizacji zmiany. Guzy wywodzące się z kości miednicy można wyczuć w czasie omacywania lub badania per rectum, a ponadto występuje utrudnione oddawanie kału lub przewlekłe zaparcia, czasami obserwuje się kulawiznę dotyczącą kończyny miednicznej. W przypadkach chrzęstniakomięsaków kości długich lub kręgów pierwszym objawem mogą być cechy typowe dla złamania danej kości. Stan taki przejawia się nagłym pojawieniem się kulawizny lub objawów neurologicznych wynikających z ucisku na rdzeń kręgowy. Podobne - aczkolwiek stopniowo pojawiające się objawy, stwierdza się przy powoli rosnących guzach kości długich lub kręgów. Guzy te osiągają duże rozmiary. Początkowo cechują się ekspansywnym typem wzrostu, ale z czasem powodują niszczenie kości, z której wyrastają oraz naciekają otaczające tkanki miękkie. W centrum, szczególnie większych nowotworów, stwierdzić można pola martwicy, wylewy krwi, czasami rzekome torbiele.

 

Diagnoza:

Stawiana jest na podstawie przeprowadzonego wywiadu oraz po ocenie klinicznej zmiany. Obowiązkowo wykonywane są również zdjęcia RTG, co prawda ustalenie ostatecznego rozpoznania pierwotnych nowotworów kości w badaniu rentgenowskim jest trudne, mimo to jest bardzo istotne w ustaleniu wstępnej diagnozy, określeniu stopnia zaawansowania procesu chorobowego oraz reakcji organizmu na obecność nowotworu. Oprócz wykonania zdjęcia rentgenowskiego zajętego miejsca, niezbędne jest wykonanie zdjęcia klatki piersiowej w celu wykluczenia lub potwierdzenia występowania przerzutów do płuc lub obecności płynu w jamie opłucnej. Chrzęstniakomięsaki kości długich dają obraz typowy dla wszystkich nowotworów pierwotnych kości z niszczeniem części korowej oraz reakcją okostnej sąsiadującej z masą guza. Dodatkowo wykonuje się pełne badanie krwi.

 

Ostateczne rozpoznanie chrzęstniakomięsaka stawia się na podstawie badania histopatologicznego wycinka guza (wskazane jest pobranie licznych wycinków zmiany) pobranego w czasie biopsji. W diagnozie różnicowej pod uwagę brany jest kostniakomięsak, aczkolwiek odróżnienie tych dwóch nowotworów od siebie może być trudne. Podobnie zróżnicowanie chrzęstniakomięsaka od chrzęstniaka i nienowotworowych rozrostów chrzęstnokostnych może sprawić lekarzowi wiele problemów, dlatego zawsze wykonuje się  badanie histopatologiczne całej zmiany usuniętej w czasie zabiegu operacyjnego, a rozpoznanie chrzęstniakomięsaka można postawić jedynie wtedy, gdy w badanym materiale stwierdzi się obecność żywej (nie ulegającej martwicy) tkanki, bez cech kostnienia i silnego wapnienia.

 

W zależności od miejsca wyjścia chrzęstniakomięsaków wyróżniamy:

  • chrzęstniakomięsaki centralne (chondrosarcoma centrale) - powstają w jamie szpikowej kości długich (w proksymalnym odcinku kości ramieniowej, w obydwu odcinkach kości udowej i piszczelowej; w połowie przypadków zmiana rozwija się na podłożu wcześniej istniejących zmian chrzęstnych (chrzęstniaka śródkostnego);

  • chrzęstniakomięsaki powierzchowne (chondrosarcoma periphericum) - wyrastają z powierzchni kości w obręb otaczających tkanek, najczęściej zajmując kości miednicy i proksymalną część kości udowej, zazwyczaj rosną powoli;

  • chrzęstniakomięsaki przykostne (chondrosarcoma juxtacorticale) - zwykle rozwijają się w kości udowej, ramieniowej i piszczeli; powolny wzrost mas guza zajmuje dużą powierzchnię kości;

  • chrzęstniakomięsaki jasnokomórkowe (chondrosarcoma clarocellulare) - najczęściej powstają w główce i dalszym odcinku kości udowej albo dalszym odcinku kości ramieniowej. Nowotwory te rosną powoli, ale destrukcyjnie;

  • chrzęstniakomięsaki mezenchymalne (chondrosarcoma mesenchymale) - zwykle rozwijają się w kościach pyska i miednicy. Przebieg niekorzystny;

  • chrzęstniakomięsaki odróżnicowane (chondrosarcoma dedifferentiatum) - z reguły rozwijają się w kościach miednicy, kości udowej i ramieniowej. Przebieg niekorzystny.

Zróżnicowanie histopatologiczne wyłania 3 stopnie złośliwości chrzęstniakomięsaków:

  • guzy dobrze zróżnicowane (I stopień złośliwości):
    cechują się obecnością raczej jednolitej morfologicznie populacji komórek, często z podwójnymi jądrami komórkowymi, ale bez obecności figur mitotycznych (niektóre guzy są trudne do odróżnienia od postaci niezłośliwych);

  • guzy średnio zróżnicowane (II stopień złośliwości):
    zbudowane są z pleomorficznych komórek przypominających jednak chondrocyty, z umiarkowaną aktywnością mitotyczną;

  • komórki nisko zróżnicowane (III stopień złośliwości, chrzęstniakomięsaki mezenchymalne):
    cechują się wysoką aktywnością mitotyczną, ich jądra są duże, różnokształtne i zawierają wyraźne jąderka. Komórki mogą być wrzecionowate, owalne, a nawet okrągłe, ze zwakuolizowaną cytoplazmą. Oprócz tego w miąższu takich guzów stwierdza się komórki olbrzymie oraz dość dobrze zróżnicowaną macierz chrzęstną z ogniskami kostnienia.

zmiany w kościach widoczne na zdjęciu RTG
chrzęstniakomięsak, widoczne różnokształtne komórki w jamkach chrzęstnych rozproszone w macierzy chrzęstnej chrzęstniakomięsak kości, oprócz komórek nowotworowych widoczne duże ilości zasadochłonnej macierzy chrzęstnej (granatowe masy)
   

Leczenie:

W leczeniu chrzęstniakomięsaków u psów stosuje się różne metody, ale podstawą jest zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu samej zmiany lub amputacji kończyny. U wyselekcjonowanych pacjentów z nowotworami kości długich możliwe są też oszczędzające kończynę techniki chirurgiczne. Zabieg chirurgiczny znacząco wydłuża okres przeżycia psów z chrzęstniakomięsakami. Dodatkowo stosuje się radio- i chemioterapię oraz wdraża się leki uśmierzające ból.

 

Prognozy:

Rokowanie w przypadku chrzęstniakomięsaków jest ostrożne, śmierć następuje najczęściej na skutek występowania wznowy pooperacyjnej, rzadziej z powodu pojawienia się przerzutów odległych. "Korzystnie" zlokalizowane chrzęstniakomięsaki, które udało się wcześnie i doszczętnie usunąć, mogą dawać dobre rokowanie z okresem przeżycia wynoszącym nawet powyżej 2 lat.

 

Włókniakomięsak (fibrosarcoma) - FSA

Włókniakomięsaki kości wywodzą się z tkanki łącznej budującej kość właściwą, bądź tkanki łącznej okostnej i w związku z tym jego obecność stwierdzić można niemal w każdym narządzie i w każdym miejscu. Jest to trzeci pod względem diagnozowania rodzaj nowotworu kości u psów i stanowi od 5 do 8% wszystkich stwierdzanych nowotworów kości. Włókniakomięsaki mogą rozwinąć się bezpośrednio w kości lub mogą brać swój początek w tkance miękkiej i rozprzestrzenić się do kości za pośrednictwem krwi lub poprzez bezpośrednią inwazję. Nowotwór ten jeśli zlokalizuje się w obrębie narządu ruchu to jego obecność będzie można stwierdzić zarówno w kościach, mięśniach, jak i strukturach pomocniczych, jakimi są stawy ścięgna, więzadła, pochewki ścięgien i kaletki maziowe. Najczęstszym miejscem rozwoju nowotworów w obrębie stawów jest błona maziowa, jednakże guzy w tej okolicy mogą powstać z każdego rodzaju tkanki budującej staw jako całość, np. tkanek łącznej włóknistej, tłuszczowej, naczyniowej, nerwowej czy kostnej. Inne jego lokalizacje to: okolice żuchwy, zatok nosowych i kręgów kręgosłupa. Włókniakomięsaki mogą rozprzestrzeniać się lub dawać przerzuty do płuc, serca, nerek i węzłów chłonnych.

 

Czynniki predysponujące:

  • wielkość zwierzęcia (rasy średnie, duże i olbrzymie);

  • wiek (średnia wieku powyżej 10 lat, aczkolwiek notowane w przedziale od 18 miesięcy do 12 lat);

  • płeć (częściej stwierdzany u samców, niż suk).

Przyczyny:

Przyczyny powstawania włókniakomięsaków nie są znane.

 

Objawy:

Ten rodzaj nowotworów objawia się podobnie, jak kostniakomięsaki. Jednym z pierwszych i najbardziej charakterystycznych objawów jest ból w obrębie zaatakowanej kończyny i niewielkie zniekształcenie, co sprawia że pies oszczędzając bolące miejsce zaczyna kuleć. Z czasem kulawizna zaczyna się pogłębiać, a początkowo niewielka deformacja powiększa się. Nienaturalnie wzrasta również ciepłota zmienionego miejsca i stopniowo zmiany zaczynają obejmować większe obszary zajętej kończyny. W zaawansowanych przypadkach, długotrwałej kulawizny dochodzi do zaników mięśniowych chorej kończyny, można też niekiedy zaobserwować powiększenie regionalnych węzłów chłonnych (pachowych, fałdu kolanowego, podkolanowych, przedłopatkowych). W stanach zaawansowanych może dochodzić do samoistnych złamań zaatakowanej kończyny. Dodatkowe objawy są zależne od miejsca pochodzenia nowotworu i uzależnione od ewentualnych przerzutów. I tak np. jeśli umiejscowi się on w obrębie kości szczęki i/lub żuchwy zauważalne będą charakterystyczne narośla w obrębie jamy ustnej.

 

Diagnoza:

Rozpoznanie polega na przeprowadzeniu wywiadu i badania klinicznego oraz stwierdzenia widocznych objawów zewnętrznych. Jednak w związku z objawami podobnymi do innych rodzajów nowotworowych zmian decydujące znaczenie będzie miało wykonanie specjalistycznych badań: zdjęcia RTG zmienionych miejsc, pełne badanie krwi, biopsja. Uzyskanie pełnej i co najważniejsze prawidłowej diagnozy w przypadkach guzowatych zmian dotyczących stawów, więzadeł i innych struktur pomocniczych narządu ruchu wymaga zebrania i przeanalizowania wszystkich uzyskanych danych z badania klinicznego, badań obrazowych i badań laboratoryjnych, w tym badania histopatologicznego i różnicowania ich od innych zmian nowotworowych.

 
wysoka ekspresja MCM-3 (brązowe jądra) w komórkach tkanki miękkiej włókniakomięsaka
 

Leczenie:

Leczeniem z wyboru w przypadkach zlokalizowanych włókniakomięsaków kości i innych struktur układu ruchowego jest chirurgiczna resekcja zmiany z zachowaniem marginesu tkanek zdrowych. Część takich przypadków może prowadzić do wyleczenia, jednakże istnieje możliwość powstania przerzutów, szczególnie do serca, worka osierdziowego, skóry i innych kości. W niektórych przypadkach, przy niekorzystnej lokalizacji zmiany, bądź obecności ognisk przerzutowych w regionalnych węzłach chłonnych może być konieczna amputacja zajętej kończyny. Dodatkowo stosuje sie radio- i chemioterapię oraz wdraża się leki uśmierzające ból.

 

Rokowanie:

Średnia długość życia po udanym leczeniu 135 dni.

 

Naczyniakomięsak (hemangiosarcoma) - HSA

Złośliwe nowotwory wywodzące się z komórek śródbłonka naczyń krwionośnych. U psów stanowią około 5% wszystkich diagnozowanych nowotworów spośród niezwiązanych ze skórą nowotworów złośliwych. Dodatkowo stanowią od 2,3 do 3,6% diagnozowanych nowotworów skóry. Spośród wszystkich stwierdzanych pierwotnych nowotworów kości wywodzących się z mięsaków hemangiosarcoma stanowi ok. 7%. Nowotwory te stwierdza się we wszystkich narządach, jednak w pewnych miejscach występują częściej: szczególnie w śledzionie, sercu, wątrobie oraz skórze i tkance podskórnej.

 

Naczyniakomięsaki krwionośne rosną, jako szare lub czerwono-czarne, pojedyncze lub mnogie, guzowate masy różnej wielkości. W skórze przybierają postać okrągłych lub owalnych, twardych guzów, wyniesionych ponad powierzchnię, zazwyczaj bez owrzodzenia. Jeśli naciekają one głęboko tkankę podskórną i mięśnie, mogą doprowadzać do pojawienia się obrzęków wokół zaatakowanych miejsc.

 

U 30% psów ze skórną hemangiosarcomą i u aż 60% psów z hemangiosarcomą podskórną stwierdzane są przerzuty. Ogólnie statystyki podają, że w momencie stwierdzenia tego guza u 80% diagnozowanych zwierząt już występują przerzuty, jednak postać skórna to ta, która daje najmniejszy odsetek przerzutów do innych tkanek. Pierwotna postać atakująca kości ma charakter złośliwego nowotworu wynikającego z śródbłonka naczyniowego znajdującego się w organach kości. Nowotwór ma charakter destrukcyjny i bardzo niszczy strukturę kostną. Przez długi okres może nie dawać żadnych objawów. Najczęściej lokalizuje się na 1/3 długości kości długich, również może się umiejscowić na miednicy, żebrach, mostku, szczęce, żuchwie i kręgosłupie.

 

Wyróżnia się trzy zasadnicze formy hemangiosarcomy:

  • skórna;

  • podskórna;

  • wewnętrzna.

Czynniki predysponujące:

  • wielkość zwierzęcia (częściej rasy duże i olbrzymie);

  • wiek (średnia wieku 6 lat, aczkolwiek notowano przypadki w przedziale 2 lata do 16 lat);

  • płeć (częściej u samców, niż suk);

  • rasa (predysponowane: owczarki niemieckie, boksery i Golden Retriever);

  • do postaci skórnej bardziej są predysponowane rasy o jasnym umaszczeniu i skąpym owłosieniu.

Przyczyny:

W patogenezie nowotworów naczyniowych skóry zwierząt bierze się pod uwagę przewlekłe narażenie na działanie promieni słonecznych. Występowanie naczyniakomięsaków krwionośnych wiąże się ze zwyrodnieniem włókien elastynowych na tle promieniowania słonecznego w obszarach delikatnej, słabo owłosionej, nieznacznie lub niepigmentowanej skóry brzucha u psów. Do innych możliwych przyczyn powstawania tych nowotworów zalicza się dwutlenek toru, chlorek winylu i związki arsenu.

 

Objawy:

Objawy kliniczne naczyniakomięsaków krwionośnych u psów zależne są od lokalizacji i wielkości guza, a także od zaawansowania procesu chorobowego. Te umiejscowione w narządach wewnętrznych mogą doprowadzić do śmierci psa jeszcze przed jego trafieniem do lekarza weterynarii. W optymistycznej wersji dadzą szereg objawów ze strony zaatakowanego narządu, włącznie z krwotokami, omdleniami i dusznościami. Umiejscowione w obrębie skóry tworzą charakterystyczne nacieki i przebarwienia skórne. Mogą również dawać obraz "otwartej lub rozlizanej rany". Nowotwory zlokalizowane w tkance kostnej silne obrastają kość i prowadzą do destrukcji warstwy korowej, co znacznie osłabia kość i może być przyczyną samoistnych złamań. Dodatkowo mocno rozrośnięty guz może powodować kulawiznę, obrzęk, nienaturalne stawianie kończyny zaatakowanej włącznie z niedowładem i porażeniem.

 

Diagnoza:

Podejrzenie naczyniakomięsaka krwionośnego stawia się na podstawie wywiadu, predyspozycji rasowej, objawów klinicznych, badania ultrasonograficznego i rentgenowskiego, a także badania hematologicznego krwi, badań cytologicznych, EKG serca, USG narządów wewnętrznych oraz ewentualnego nakłucia jamy brzusznej i badania pobranego płynu. Ostateczne rozpoznanie możliwe jest na podstawie badania histopatologicznego.

 

Naczyniaki nie mają torebki łącznotkankowej, rosną naciekowo, ale nie niszczą sąsiednich tkanek. Guzy zlokalizowane w tkance podskórnej są bardziej odgraniczone od tkanek zdrowych, niż w przypadku ich odpowiedników w skórze. Komórki nowotworowe cechują się dobrym stopniem zróżnicowania w świetle tworzonych przez nie przestrzeni, a oprócz krwi stwierdza się obecność zakrzepów i w zrębie guza wylewy krwawe. W części przypadków naczyniakomięsaków skóry w sąsiedztwie nowotworu notowano cechy zwyrodnienia włókien elastynowych na tle promieniowania słonecznego. Zmian takich nie obserwowano, gdy guzy zlokalizowane były w tkance podskórnej. Zaburzenia krwi, najczęściej towarzyszące obecności guzów hemangiosarcomy są rozsianą koagulacją wewnątrznaczyniową (DIC). Guzy zlokalizowane w tkance kostnej obrastają kość w charakterystyczny sposób i niszczą tkankę kostną.

 

Naczyniakomięsaki krwionośne bogatokomórkowe mogą być mylone z włókniakomięsakami (fibrosarcoma). W takich przypadkach w miąższu guza lekarz zazwyczaj poszukuje przestrzeni naczyniowych wysłanych atypowym śródbłonkiem. Podobnie problemy stwarzać może odróżnienie naczyniomięsaków od występujących pospolicie u psów obłoniaków (haemangiopericytoma), rzadszych - histiocytom włóknistych (malignant fibrous histiocytoma) i mięśniaków gładkokomórkowych mięsakowych (leiomyosarcoma).

 

W diagnozie różnicowej zmian naczyniowych skóry u psów samców bierze się pod uwagę zmianę naczyniową o charakterze zaburzenia rozwojowego – błędniaka (hamartoma). Zaburzenie to opisano u psów w średnim wieku i starszych na skórze moszny, szczególnie u ras z silnie pigmentowaną skórą w tej okolicy ciała.

 

W celu określenia rozległości procesu nowotworowego, a w szczególności wykluczenia lub potwierdzenia obecności ognisk przerzutowych i ustalenia rokowania wskazane jest wykonanie badań dodatkowych. We wszystkich przypadkach naczyniakomięsaków krwionośnych powinno się wykonać badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej i rentgenowskie klatki piersiowej.

 

Naczyniaki krwionośne zbudowane są z wysłanych śródbłonkiem przestrzeni pseudonaczyniowych. W zależności od ich układu rozróżnia się:

  • naczyniaki krwionośne włosowate (haemangioma capillare);

  • naczyniaki jamiste (haemangioma cavernosum).

zmiany skórne w postaci skórnej zmiany kostne widoczne na zdjęciu RTG w postaci wewnętrznej
naczyniakomięsak krwionośny nowotworowe komórki śródbłonka hemangiosarcoma
   

Leczenie:

W przypadku naczyniakomięsaków krwionośnych podstawowym sposobem postępowania jest radykalny zabieg chirurgiczny. W przypadku zmian dotyczących skóry i tkanki podskórnej wymagane jest wycięcie guza z szerokim marginesem tkanek zdrowych lub amputacja kończyny, gdy ognisko nowotworzenia stwierdza się w jej kośćcu.

 

W przypadku naczyniakomięsaków krwionośnych cechujących się wysokim potencjałem dawania przerzutów stosuje się również chemioterapię.

 

Rokowanie:

Rokowanie w przypadku naczyniakomięsaków krwionośnych u psów jest zazwyczaj złe, rzadko bywa pomyślne i uzależnione jest od jego lokalizacji. W zależności od umiejscowienia guza oszacowany średni czas od wykrycia nowotworu do śmierci psa dotkniętego chorobą wynosi sześć do ośmiu tygodni, lecz w licznych przypadkach śmierć następuje szybciej. Ward i wsp. podają, że u psów nowotwory ograniczone do skóry dają zdecydowanie lepsze rokowanie, niż guzy zlokalizowane w głębszych warstwach skóry i tkance podskórnej oraz kościach. Mniej niż 10% psów z naczyniakomięsakami krwionośnymi przeżywa dłużej, niż 1 rok. Długość okresu przeżycia w zależności od zaawansowania choroby wynosi od 87 (w stadium III) do 250 dni (w stadium I). Jedynie u zwierząt z naczyniakomięsakiem krwionośnym zlokalizowanym w powierzchownych warstwach skóry średni czas przeżycia jest dłuższy i wynosi około 780 dni.

 

Tłuszczakomięsak (liposarcoma)

Jest to nowotwór złośliwy wywodzący się z adipocytów. Powstaje w głębokich tkankach miękkich lub w trzewiach. Często występuje na kończynach dolnych i w jamie brzusznej. Jest to guz o charakterze inwazyjnym i często daje przerzuty do płuc, wątroby, śledziony lub kości. U psów znane są przypadki zdiagnozowanego guza wywodzącego się z kości. Najczęściej lokalizuje się w kościach długich kończyn. Ma bardzo destrukcyjne oddziaływanie na kości. Doprowadza do niszczenia struktur kostnych, licznych deformacji, nadbudowy nowej okostnej i obrzęku tkanek otaczających. Tłuszczakomięsak najczęściej rozwija się, jako zmiana pojedyncza, słabo odgraniczona o konsystencji miękkiej lub twardej i wielkości od 0,5 cm do 20 cm. Może mieć charakter niskiej lub wysokiej złośliwości. Pod względem częstotliwości występowania są to guzy jedne z najrzadziej notowanych u psów i przyjmuje się, że stanowią ok. 0,5% wszystkich diagnozowanych guzów w obrębie tkanki skórnej.

 

Czynniki predysponujące:

  • wiek (predysponowane są starsze zwierzęta, średnia wieku ok. 9 lat);

Przyczyny:

Etologia powstawania tego typu nowotworu nie została poznana.

 

Objawy:

Guz ten rozwija się najczęściej w głębokich warstwach tkanki podskórnej klatki piersiowej, brzusznej części tułowia, na grzbiecie i bliższych odcinkach kończyn, a jeśli dotknie kości kończyn to lokalizuje się najczęściej na kościach długich. Na początku narasta powoli dając obraz zgrubienia. Może występować pojedynczo lub w skupiskach. Zazwyczaj ma postać wzniesienia o nieregularnych brzegach związanych z okoliczną tkanką. Jeśli zlokalizuje się w obrębie kończyn doprowadza do dużego dyskomfortu, znacznego pogrubienia, a następnie opuchlizny zajętych tkanek. Może powodować ucisk i ból, zanik napięcia mięśni, utykanie, kulenie, deformacje kości. Przy znacznych rozrostach utrudnia ruch i może być przyczyną trwałego kalectwa.

 

Diagnoza:

Rozpoznanie i sklasyfikowanie tych guzów jest bardzo trudne, bowiem bardzo często dają obraz zbliżony do tłuszczaków i tłuszczaków naciekowych. W celu ostatecznego zdiagnozowania trzeba przeprowadzić biopsję oraz badanie cytologiczne i histopatologiczne skóry, w którym stwierdza się różnego stopnia zróżnicowanie, gwiaździste, wrzeciono kształtne lub okrągłe komórki macierzyste adipocytów z drobno wakualizowaną, kwasochłonną cytoplazmą barwiącą się pozytywnie na obecność tłuszczu. Zdjęcia RTG wykonuje się w celu sprawdzenia czy guz nie przerzutuje i jak głęboko zajął tkanki wewnętrzne oraz jak wygląda zmiana jeśli dotknęła bezpośrednio kości.

   
tłuszczakomięsak wygląd w badaniu cytologicznym tłuszczakomięsak wygląd w badaniu histopatologicznym
   

Leczenie:

Tłuszczakomięsaki usuwa się chirurgicznie. W przypadku zajęcia kości kończyn niezbędna jest amputacja. Usunięty guz powinien być poddany badaniu histopatologicznemu w celu ostatecznego potwierdzenia charakteru zmiany. Jeśli guz będzie zlokalizowany w obrębie tkanki podskórnej to jego usunięcie często pociąga za sobą (z powodu dużych rozmiarów do jakich dorastają te guzy) powstanie wolnej przestrzeni pod skórą. Lekarz wykonujący zabieg może zadecydować o założeniu drenu w miejsce wycięcia guza, aby zapobiec gromadzeniu się płynu wypełniającego wolną przestrzeń. W takim wypadku należy uważać na to, by zwierzę nie uszkodziło drenu, oraz chronić go przed zanieczyszczeniem do czasu usunięcia. Wskazane jest również zastosowanie chemioterapii.
 

Rokowanie:

Należy stawiać ostrożnie i uzależnione jest od wielkości wykrytych zmian ich umiejscowienia oraz sukcesu ich usunięcia. Średnio przy udanym usunięciu zmiany i dobrej reakcji na leczenie dodatkowe psy przeżywały do 2 lat.


Mięsak limfatyczny (lymphosarcoma) - LSA

jest złośliwym nowotworem limfocytów. Z reguły tworzą się guzy lite w narządach limfatycznych, przy czym są one zlokalizowane pierwotnie w węzłach chłonnych, grasicy, śledzionie, wątrobie, przewodzie pokarmowym, ośrodkowym układzie nerwowym, skórze i oczach, a rzadziej także w gruczołach endokrynnych, mięśniach, płucach, gardle i kościach.

 

Pod względem anatomicznym mięsaka limfatycznego można podzielić na:

- wieloogniskowego (kiedy to zajmuje wiele węzłów chłonnych);

- pokarmowego;

- śródpiersiowego;

- zewnątrzwęzłowego (zlokalizowanego w nerkach, centralnym układzie nerwowym, skórze, kościach, oczach).

 

Mięsak limfatyczny ma skłonności do rozszerzania się na bezpośrednio otaczające go tkanki i do tworzenia przerzutów w odległych gruczołach chłonnych, bądź w innych narządach wewnętrznych, również w kościach. Pierwotny mięsak limfatyczny kości u psa jest dość rzadko spotykany, natomiast zajęcie szpiku kostnego jest często notowane w ramach wieloogniskowego guza. W momencie zaatakowania kości prowadzi do ich degradacji i nieuchronnego zniszczenia.

 

Czynniki predysponujące:

  • wiek: (dotyka psy między 6, a 9 rokiem życia);

  • rasa: (częściej spotykany u owczarków niemieckich, bokserów, Golden retrieverów, west highland white terierów);

  • płeć: (brak predyspozycji);

  • promieniowanie jonizujące;

  • leczenie immunosupresyjne;

  • zakażenia wirusowe;

  • insektycydy.

Przyczyny:
U psów etiologia mięsaka limfatycznego nie została jak dotąd wyjaśniona.

 

Objawy:

Objawy kliniczne mięsaka limfatycznego u psów są bardzo zmienne i uzależnione m.in. od lokalizacji guza. Oprócz zmian stwierdzanych podczas badania klinicznego, a związanych bezpośrednio z rozrastającym się nowotworem obserwuje się również szereg zmian hematologicznych i biochemicznych. Najczęstszym objawem lymphosarcoma u psów jest powiększenie jednego lub wielu węzłów chłonnych, często symetryczne. Węzły objęte rozrostem nowotworowym są niebolesne, o gładkiej powierzchni, miękkiej konsystencji, zwykle łatwo przesuwalne. Ponieważ w przypadku mięsaka limfatycznego, zwłaszcza w zaawansowanym stadium choroby, niemal wszystkie narządy mogą być objęte procesem nowotworowym, obserwowany obraz kliniczny jest bardzo różnorodny. Może pojawić się wiele nieswoistych objawów, takich jak: posmutnienie, wyniszczenie, brak apetytu, wymioty, biegunka, wodobrzusze, duszność, nadmierne pragnienie lub gorączka, których występowanie jest zmienne i uzależnione m.in. od umiejscowienia guza i obecności współtowarzyszących zespołów paraneoplastycznych. Z racji omawianego tematu najbardziej interesuje nas postać skórna i kostna.

 

Pierwotny mięsak limfatyczny skóry lub występujący w następstwie choroby rozsianej ma różny obraz kliniczny. Zmiany mogą być uogólnione albo wieloogniskowe (w postaci guzków na tułowiu lub kończynach), bądź miejscowe. Skóra swędząca, zaogniona, z licznymi rankami dająca duży dyskomfort. Zmiany mogą obejmować również opuszki łap, co skutecznie utrudnia psu poruszanie się. Często rozpoznania dokonuje się dopiero po dokonaniu różnicowania z ropnymi zapaleniami skóry lub innymi chorobami długotrwale, nieskutecznie leczonymi antybiotykami i/lub glikokortykosterydami. U psów częściej, niż guzy lite, występują zmiany uogólnione.

 

Pierwotny mięsak limfatyczny kości lub występujący w następstwie choroby rozsianej ma różny obraz kliniczny. Wiele kości może być zajętych zmianami nowotworowymi. Nowotwór powstały ze szpiku kostnego lub szkieletu kości kończyn powoduje silny ból i obrzęki w obszarze dotkniętym nowotworem, wywołuje kulawiznę oraz może powodować samoistne złamania kości.

 

Diagnoza:

Postępowanie diagnostyczne polega na wykonaniu prawidłowego badania klinicznego, oceny symptomów widocznych oraz opiera się na wielu dodatkowych badaniach.  Umożliwiają one nie tylko ustalenie rozpoznania, ale także określenie rozmiarów choroby i powikłań związanych z nowotworem, co pozwala określić rokowanie i wybrać sposób leczenia.

- ocena stanu klinicznego psa, określenie symptomów zewnętrznych;

- cytologia/histologia tkanek;
- immunofenotypizacja;
- RTG kości ocena stanu kości;

- w przypadku postaci skórnej ocena stanu skóry;
- USG narządów wewnętrznych;
- pełne badanie krwi;
- badanie cytologiczne/histopatologiczne szpiku
.

 

Tylko zebranie informacji z wywiadu klinicznego, badania klinicznego, dodatkowych badań oraz różnicowanie ich z innymi nowotworami i chorobami o podobnym przebiegu daje szansę na postawienie trafnej diagnozy.

Morfologia komórek mięsaka limfatycznego, w połączeniu m.in. z informacjami dotyczącymi jego fenotypu leży u podstaw jego klasyfikacji.

zmiany osteolityczne w budowie kości widoczne na zdjęciu RTG komórki nowotworowe na tle RBC z biopsji szpiku kostnego.

Leczenie:

Sposób przeprowadzenia leczenia uzależniony jest od wielkości zmiany i jej lokalizacji. W przypadku mięsaka zlokalizowanego w kościach leczeniem z wyboru jest amputacja chorej kończyny. Wskazane są również protokoły chemioterapii.

 

Rokowanie:

Zwierzęta z nieleczonym  mięsakiem limfatycznym o dużej złośliwości, w krótkim czasie od rozpoznania, padają lub zostają poddane eutanazji. Średni czas życia wynosi od kilku dni do kilku tygodni. Rokowania są zazwyczaj złe.
 

Szpiczak mnogi (myeloma multiplex, plasma cell myeloma) - MM

Inaczej szpiczak plazmocytowy, czyli nowotwór złośliwy o charakterze rozsianym. Powstaje on z komórek plazmatycznych, stąd nazywany jest również plasmocytomą. Jest to nowotwór układu krwiotwórczego, charakteryzujący się klonalną proliferacją atypowych plazmocytów produkujących monoklonalną immunoglobulinę. Prawidłowo, komórki plazmatyczne występujące w organizmie zdrowego psa w szpiku kostnym, biorą udział w produkcji przeciwciał. W pewnych sytuacjach dochodzi jednak do ich przemiany w komórki nowotworowe. Najbardziej charakterystyczne dla tego nowotworu są zmiany w kościach (głównie w kościach płaskich np. kości czaszki, żebra, kości miednicy w kręgosłupie i i bliższym końcu kości udowej oraz kości ramiennej). Są to osteolityczne ubytki kostne, związane z nadmiernym pobudzeniem osteoklastów (komórek, które niszą kość) i zahamowaniem czynności osteoblastów (komórek, które odbudowują kość). W zdjęciach rentgenowskich zmiany te określa się mianem "kości wyjedzonych przez mole". Oba te procesy - niszczenie i odbudowa kości - zachodzą ciągle w organizmie każdego zdrowego psa, ale zawsze w zrównoważonym porządku. W wyniku niepohamowanego niszczenia kości dochodzi do wzrostu wapnia, który przenika do krwi i staje się źródłem kolejnych objawów. Inną cechą tego nowotworu jest nadmierna produkcja specyficznego, tzw. monoklonalnego białka przez zmienione nowotworowo plazmocyty. Guz ten jest stosunkowo rzadko notowany u psów. Stanowi około 1% spośród wszystkich złośliwych nowotworów notowanych u psów i jednocześnie 8% guzów tkanki krwiotwórczej. U psów szpiczak mnogi jest najczęściej obserwowaną postacią nowotworu komórek plazmatycznych. 

 

Czynniki predysponujące:

  • wiek: (psy starsze ok. 8-9 lat, ale może też dotyczyć zwierząt w przedziale od 2 do 15 lat);

  • rasa: (częściej spotykany u owczarków niemieckich);

  • płeć: (częściej notowany u samców, niż suk).

Przyczyny:
Nie znaleziono jednoznacznej przyczyny tej choroby nowotworowej. Przypuszcza się współudział kilku czynników jednocześnie, m.in.: narażenia na promieniowanie jonizujące oraz substancje chemiczne (np. benzen), a także infekcje wirusowe.

 

Objawy:

Często chore psy  przez długi okres czasu nie odczuwają żadnych dolegliwości, bądź ich dolegliwości są niecharakterystyczne. Pojawić się mogą:

  • dolegliwości bólowe kości (związane z ich niszczeniem);

  • kulawizna (u ok. 50% psów);

  • lityczne zmiany w obrębie kośćca (nawet u 66% psów);

  • samoistne złamania kości (w tym złamanie trzonów kręgosłupa);

  • dolegliwości neurologiczne przy złamaniach trzonów kręgów np. niedowłady kończyn;

  • częste i przedłużające się infekcje w wyniku zmniejszonej odporności organizmu;

  • apatia, osłabienie (związane z niedokrwistością lub hiperkalcemią, czyli nadmierną ilością wapnia we krwi);

  • krwawienia z dziąseł i nosa;

  • objawy z wiązane z hiperkalcemią:

    • zaburzenia rytmu serca;

    • zaparcia, brak apetytu;

    • wielomocz;

    • apatia;

    • odwodnienie;

  • objawy związane z nadmierną ilością białka w surowicy krwi:

    • niewydolność nerek;

    • zaburzenia krążenia krwi (krew staje się zbyt "gęsta").

Diagnoza:

Do rozpoznania szpiczaka mnogiego niezbędne jest stwierdzenie nowotworowej proliferacji komórek plazmatycznych w obrębie szpiku kostnego (komórki plazmatyczne stanowią w tym przypadku, co najmniej 20% wszystkich komórek szpiku kostnego) i jednoczesne stwierdzenie, co najmniej jednej z dalej wymienionych nieprawidłowości:
- hiperproteinemia monoklonalna w surowicy;
- monoklonalna proteinuria (obecność białek Bence Jonesa w moczu);

i/lub

- zmiany lityczne w obrębie kości.


W badaniach laboratoryjnych stwierdzane są: znacznie podwyższone OB, podwyższone stężenie białka w surowicy, obecność białka monoklonalnego, podwyższone wartości immunoglobulin (przeciwciał) gamma i obniżenie pozostałych, hiperkalcemia, niedokrwistość, małopłytkowość, podwyższone LDH. Badanie moczu ujawnia obecność białka monoklonalnego, a badania obrazowe: zwykle RTG kości - ogniska osteolityczne, ale również obecność złamań w tym złamań kompresyjnych trzonów kręgów. Dla potwierdzenia rozpoznania wykonuje się badanie szpiku kostnego, w którym stwierdza się obecność zwiększonej ilości charakterystycznych dla tej choroby plazmocytów.

 
szpik kostny zawierający wiele komórek plazmy RTG kości ukazujące zmiany w wyniku nowotworzenia
   

Leczenie:
Leczenie nowotworu wywodzącego się z komórek plazmatycznych zależy od postaci klinicznej nowotworu i ogólnoustrojowych objawów wynikających z jego obecności. W jego skład wchodzi leczenie objawowe oraz leczenie choroby podstawowej. U 90% zwierząt dochodzi do remisji zmian. Terapia jest ukierunkowana na likwidację masy nowotworu, zniesienie bolesności zajętych kości, umożliwienie wygojenia się zmian kostnych i obniżenie stężenia immunoglobulin w surowicy. W zdecydowanej większości przypadków plazmocytoz skóry pełne wyleczenie można osiągnąć, wykonując zabieg chirurgiczny usunięcia guza z marginesem tkanek zdrowych.

Leczenie objawowe:

  • leki przeciwbólowe;
  • zapobieganie osteolizie kości;
  • obniżenie stężenia immunoglobulin w surowicy;
  • nawodnienie;
  • leczenie hiperkalcemii;
  • leczenie niedokrwistości;
  • leczenie operacyjne np. przy objawowych kompresyjnych złamaniach trzonów kręgów lub kości kończyn.

Leczenie choroby podstawowej:

  • radioterapia;
  • chemioterapia (szpiczak mnogi jest nowotworem odpowiadającym na chemoterapię).

Rokowanie:
Rokowanie jest ostrożne i zależne od postępu procesu chorobowego i towarzyszących chorób oraz schorzeń. Czas przeżycia leczonych psów wynosi ok. 540 dni. W przypadku gdy nie osiągnięto doszczętnego usunięcia guza i nie zastosowano dodatkowych metod leczenia, czas przeżycia skraca się do 4–5 miesięcy.

 

Guz olbrzymiokomórkowy kości (tumor gigantocellularis ossis, osteoclastoma)

Bardzo rzadki typ złośliwego nowotworu kości. Do tej pory opisano kilka przypadków tego guza u psów. Nazwa guza wiąże się z jego wyglądem, który pod mikroskopem ukazuje się jako bardzo duża komórka. Dzieje się tak dlatego, że kilka komórek nowotworowych połączyło się w jedną całość. Guz olbrzymiokomórkowy kości składa się z dużej liczby komórek obecnych w tym samym miejscu. Komórki guza są wielojądrzaste, olbrzymie i podobne do osteoklastów. Większość przypadków rozwijała się w nasadach kości długich, głównie w dalszej części kości udowej, bliższej piszczeli, bliższej kości ramiennej lub dalszej promieniowej. Były to zmiany pojedyncze, zaś incydentalne notowano zmiany mnogie. Makroskopowo guz był ciemnobrązowy, co związane jest z jego bogatym unaczynieniem, czasem widoczne są ogniska martwicy lub zmiany torbielowate.

 

Czynniki predysponujące:

  • w związku z tym, że odnotowano pojedyncze przypadki tego guza brak jest jakichkolwiek danych, co do predyspozycji rasowych, wiekowych lub płci.

Przyczyny:
Guzy olbrzymiokomórkowe pojawiają się nagle i zwykle z nieznanych przyczyn. Czasami, choć rzadko, mogą być związane z nadczynnością przytarczyc.

 

Objawy:

Odnotowane przypadki guzów olbrzymiokomórkowych u psów najczęściej pojawiały się w okolicach kości długich kończyn i sąsiadujących stawów. W okolicy chorego obszaru dochodziło do obrzęku. Pierwszym objawem guza olbrzymiokomórkowego był ból, który pojawiał się w jego pobliżu. Najczęściej ból zwiększał się podczas pewnej aktywności ruchowej i słabnął podczas odpoczynku. Guz może ograniczyć ruchomości kończyny zajętej, być przyczyną kulawizny, a nawet patologicznego złamania kości.

 

Diagnoza:

Guz olbrzymiokomórkowy można zaobserwować podczas promieniowania rentgenowskiego. Ujawniają się wtedy widoczne zmiany w okolicy stawów. Czasami kości, które są dotknięte guzem powiększają się. Aby lepiej ocenić udział komórek nowotworowych w kościach może zostać przeprowadzony rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa. Scyntygrafia kości może wskazać dokładne miejsce występowania guza, a tomografia komputerowa klatki piersiowej wykluczyć lub potwierdzić ewentualne powikłania, jakie zaszły w płucach.

 

Leczenie:

Leczeniem z wyboru jest resekcja chirurgiczna lub w przypadkach nie przekraczających okostnej, wyłyżeczkowanie. W wielu przypadkach interwencja chirurgiczna wiąże się z upośledzeniem funkcji przylegającego stawu. Jeśli lokalizacja guza nie pozwala na wykonanie zabiegu, alternatywą jest radioterapia i protokoły chemioterapii.

 

Rokowanie:

Nieznane

 

Maziówczak złośliwy (synovial cell sarcoma) - SCS

Nowotwór złośliwy rozwijający się w obrębie błony maziowej stawu, bądź tkanek okołostawowych, gdzie występuje błona maziowa - czyli kaletek i pochewek ścięgien. Dotyczyć może stawów kończyn przednich i tylnych i to zwłaszcza dużych stawów, jak kolanowy, skokowy, biodrowy lub łokciowy. Nowotwór ten daje przeżuty w 25-40%. Może występować, jako miejscowo złośliwy nowotwór naciekający kości pod chrząstką stawową. Mięsak maziówkowy jest guzem, który stanowi ok. 2% wszystkich pierwotnych i wtórnych nowotworów kości diagnozowanych u psów.

 

Czynniki predysponujące:

  • wielkość: (rasy duże i olbrzymie);

  • wiek: (zwierzęta starsze: średnia wieku ok. 8 lat; przedział występowania od 15 miesięcy do 12 lat);

  • płeć: (częściej stwierdzany u samców, niż u suk w stosunku 1,5:1);

  • rasa: (każda).

Przyczyny:

Etiologia występowania tego guza nie została poznana.

 

Objawy:

objawy kliniczne to wyraźna kulawizna, obrzęk tkanek miękkich otaczających staw oraz niechęć do ruchu i odciążanie zajętej kończyny. Zakres wielkościowy guza może wahać się od 1 cm do 12 cm i wykazuje on tendencję do szybkiego narastania. Otaczająca guz skóra pozostaje nienaruszona. Obszar dotknięty guzem oraz sama masa guza nie są bolesne podczas badania palpacyjnego. Masy guza mogą się poruszać swobodnie, ale często są również głęboko przywiązane do podstawowych struktur.


Obraz radiologiczny to obrzęk tkanek miękkich okolicy stawu, ubytki kości w nasadach i przynasadach (często w obydwu kościach budujących staw), czasem miejscowe tworzenie nowej kości, martwica zajętych kości. Guzy są twarde lub miękkie, niebieskawe, szarawe lub jasnobrunatne, czasami z polami martwicy i torbielami rzekomymi.
 

Diagnoza:

Polega na wykonaniu badania klinicznego, zdjęć RTG zmienionych miejsc, wykonaniu badań cytologicznych, histologicznych i biopsji. Ostateczne rozpoznanie (tak jak przy nowotworach kości) daje badanie histopatologiczne. W przypadku tego nowotworu należy różnicować objawy od zwyrodnieniowej choroby stawów i zapalenia stawów (nabyte i septyczne) oraz innych nowotworów atakujących okolice stawowe.

   

destrukcyjne zmiany kostne widoczne na zdjęciach RTG

materiał pobrany z płynu stawowego widoczne komórki nowotworowe.

 

Leczenie:

Leczeniem z wyboru jest metoda chirurgiczna polegająca na wycięciu samych mas guza (o ile jego ułożenie na to pozwala) lub amputacja zajętej kończyny. Możliwe do zastosowania są również: radioterapia i chemioterapia. Guz może nawracać w miejscu wycięcia, a także w miejscu amputacji kończyny. Istnieje również prawdopodobieństwo przerzutów do lokalnych węzłów chłonnych, płuc i innych narządów wewnętrznych.

 

Rokowanie:

W odróżnieniu od nowotworów kości rokowanie po amputacji jest dość pomyślne. Długość życia zależy od umiejscowienia guza, zaawansowania choroby i metody jego usunięcia i waha się w granicach: od 4,5 miesiąca do 3 lat.

 

Opracowała Redakcja Świata Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

- Diagnostyka radiologiczna w weterynarii, D.E. Thrall, wyd. I polskie, red. S. Koper, rok wydania: 2010;

- Tumors in domestic animals, Fourth Edition, Donald J. Meuten, 2002;

- Chirurgia małych zwierząt. Tom 1,2,3, T.W. Fossum, wyd. I polskie, red. K. Ratajczak, rok wydania: 2009;

- Diagnostyka małych zwierząt, Tom I, II, III R.W. Nelson, C. Guillermo Couto, red. R. Lechowski, R. Niziołek, Wrocław 2008;

- Metody badania i leczenia psów i kotów, Shrey, wyd. Medpharm;

- Dlaczego mój pies kuleje, Zbigniew Adamiak, Roman Aleksiewicz, Maciej Nowak, Galaktyka 2005;

- Współczesne sposoby leczenia psów z kostniakomięsakami kończyn, Jehn C. T. i in. Weterynaria po Dyplomie, wrzesień 2007;
- Chemioterapia nowotworów kości. Materiały z sympozjum "Nowotwory kości psów i kotów", Jagielski D. Warszawa, kwiecień 2007;

- Nowotwory narządu ruchu u psów i kotów. Część I. Kostniakomięsaki, Rafał Sapierzyński, Życie Weterynaryjne 2005, 80(9);

- Nowotwory narządu ruchu u psów i kotów. Część II. Rafał Sapierzyński, Życie Weterynaryjne 2005, 80(10);

- Nowotwory naczyniowe u psów i kotów, Rafał Sapierzyński, Życie Weterynaryjne 2005, 83(10);

- Nowotwory tkanki krwiotwórczej u psów i kotów. Część V. Nowotwory z komórek plazmatycznych, Rafał Sapierzyński, Życie Weterynaryjne 2005, 80(1);

- Nowotwory narządu ruchu u psów i kotów. Część IV. Włókniakomięsak, nowotwory stawów, ścięgien i pochewek ścięgien,  Rafał Sapierzyński, Życie Weterynaryjne 2005, 80(12);

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768