O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

"Słodki jak miód" - cukrzyca u psów

 

Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób wewnątrzwydzielniczych u psów. Szacuje się, że 1 na 500 psów na nią choruje. Choroba ta polega na zaburzeniu gospodarki białkowo-węglowodanowej i tłuszczowej w następstwie absolutnego lub względnego niedoboru insuliny - hormonu wydzielanego przez tzw. komórki beta wysp trzustki, który stabilizuje prawidłowy poziom glukozy we krwi, umożliwiając jej wnikanie do komórek.

 

Jedne z najstarszych opisów objawów cukrzycy znajdują się m.in. w staroegipskim papirusie Ebersa datowanym na 3000-1500 lat p.n.e., starożytnym piśmiennictwie chińskim (wpisy do „Ksiąg mandaryńskich” datowanych na 2670 rok p.n.e.) czy staroindyjskich podręcznikach medycznych z okresu 2500-600 roku p.n.e. Uważa się, że pierwszym, który użył określenia diabeinein, od którego powstało łacińskie słowo diabetes (oznacza "przeciekanie" lub "przelewanie się przez coś"), był grecki uczony Demetrios z Apamei, aczkolwiek należy nadmienić, że pierwszy opis kliniczny cukrzycy u ludzi i nazwanie jej diabetes uczynił Arteus z Kapadocji. W czasach średniowiecza i odrodzenia wielu badaczy opisywało tę chorobę, jednak dopiero w 1769 roku Anglik William Cullen dodał do słowa diabetes przymiotnik mellitus (po łacinie oznacza "słodki jak miód") celem odróżnienia cukrzycy od innych stanów klinicznych przebiegających z wielomoczem.

 

W weterynarii przez długi okres czasu cukrzyca była chorobą mało znaną. Dopiero XIX wieczny pęd w kierunku poznania przyczyn tej choroby i sposobu jej leczenia u ludzi sprawił, że zainteresowano się występowaniem tego schorzenia u zwierząt, w tym m.in. u psów, na których przeprowadzano w owym czasie liczne doświadczenia.

 

Po raz pierwszy cukrzyca u psów została opisana w 1861 roku, jednak do lat 60-tych XX wieku była diagnozowana sporadycznie, a bardziej szczegółowe informacje na temat tej choroby u psów pojawiają się dopiero po tym okresie, kiedy to m.in. weterynarze z Wielkiej Brytanii i Szwecji poświęcili nieco więcej uwagi, by dogłębniej zbadać ten problem wśród psiej populacji.

 

Zgrany tandem - glukoza i insulina

 

Wszystkie żywe komórki potrzebują glukozy (cukier prosty) do utrzymania podstawowych procesów fizjologicznych. Glukoza to wiodące źródło energii dla całego organizmu i jedyne źródło energii dla mózgu, układu nerwowego i erytrocytów. Jej stężenie we krwi musi utrzymywać się na określonym poziomie (norma dla psów 3.05-6.1 mmol/l).

 

Przez barierę krew-mózg przenikają tylko wybrane związki, a co za tym idzie, narząd ten może czerpać energię jedynie z przemian glukozy oraz, w okresach długotrwałego głodzenia, z mniejszym zyskiem energetycznym, z ciał ketonowych. Erytrocyty to z kolei komórki krwi, których głównym zadaniem jest transport tlenu i dwutlenku węgla, na drodze komórka - płuca. Erytrocyty pomimo dużego dostępu do tlenu, nie uzyskują energii na drodze reakcji tlenowych. Dla nich jedynym źródłem energii też jest glukoza. Komórki te są w pełni zależne od procesu glikolizy. Jest to główny szlak metabolizmu glukozy i może przebiegać zarówno w warunkach aerobowych, jak i anaerobowych, w zależności od dostępności tlenu.

 

Organizm czerpie glukozę z kilku źródeł. Po pierwsze, dostarczana jest ona wraz z pożywieniem, w formie cukru prostego albo jako produkt rozkładu węglowodanów złożonych podczas procesu trawienia pokarmu w jelicie, skąd transportowana jest dalej do krwi. Po drugie, glukoza może być syntezowana ze związków pochodzenia niewęglowodanowego, podczas procesu zwanego glukoneogenezą. Po trzecie, glukoza magazynowana jest w wątrobie, mięśniach i innych tkankach pod postacią glikogenu, który w miarę potrzeby może być szybko rozłożony do glukozy

 

Procesy absorpcji i uwalniania glukozy są ściśle regulowane przez hormony. Wykorzystanie glukozy jako źródła energii zależy przede wszystkim od insuliny, której synteza i wydzielanie odbywa się w części trzustki wyspowej, pełniącej funkcję wewnątrzwydzielniczą, a dokładniej rzecz ujmując w komórkach beta wysp trzustkowych. Ułatwia ona też magazynowanie nadmiaru glukozy w wątrobie w postaci glikogenu (glikogen - krótkoterminowy zapas energii) i pobudza wytwarzanie tłuszczów z nadmiaru glukozy (triglicerydy - długoterminowy zapas energii), które są z kolei magazynowane w tkance tłuszczowej.


W prawidłowych warunkach po każdym posiłku stężenie glukozy we krwi nieznacznie się podnosi, w odpowiedzi na co trzustka uwalnia określoną ilość insuliny do krwi - stosownie do wielkości i składu posiłku. Glukoza przedostaje się do wnętrza komórek, gdzie jest metabolizowana, a jej poziom we krwi spada. W odpowiedzi trzustka zwalnia, a następnie zatrzymuje proces uwalniania insuliny.

 

Jeżeli stężenie glukozy we krwi zbytnio się obniży, co się może zdarzyć w dużej przerwie miedzy posiłkami albo po intensywnym wysiłku fizycznym, do krwi uwalnia się inny hormon produkowany w trzustce - glukagon. Glukagon pobudza wątrobę do uwalniania określonej ilości zapasów glukozy zmagazynowanej w glikogenie, aby uzupełnić jej niedobory we krwi. Jeżeli sprzężenie glukoza/insulina działa prawidłowo, stężenie glukozy we krwi pozostaje na względnie stałym poziomie. Jeśli ta równowaga zostanie zachwiana i stężenie glukozy we krwi wzrasta, organizm próbuje zachować równowagę poprzez zwiększenie wydzielania insuliny i poprzez wydalanie nadmiaru glukozy z moczem.

 

W wielu różnych sytuacjach może dochodzić do zachwiania równowagi pomiędzy stężeniem glukozy a hormonami trzustki, czego efektem jest zbyt wysokie lub niskie stężenie glukozy we krwi. Najczęściej dzieje się to u psów chorych na cukrzycę. U psów chorujących na cukrzycę trzustka nie wytwarza insuliny lub wytwarza ją w niedostatecznej ilości, lub nie jest w stanie efektywnie wykorzystać insuliny, którą wytwarza. W wyniku tego glukoza (cukier) gromadzi się w krwioobiegu i finalnie jest ona usuwana z organizmu wraz z moczem.

 

Organizm psa chorego na cukrzycę pozbawiony energii z cukru musi pobierać ją z rozpadu tłuszczu i białka, co prowadzi do podtruwania organizmu przez ciała ketonowe i w konsekwencji do jego wyniszczenia. W rezultacie nieleczona cukrzyca u psa negatywnie wpływa na działanie wielu narządów wewnętrznych (w tym szczególnie: oczu, nerek, układu nerwowego, serca, naczyń krwionośnych), co w efekcie prowadzi do różnych komplikacji, niewydolności i w końcu śmierci zwierzęcia.

 

Rodzaje cukrzycy

 

Przyczyny hiperglikemii mogą być różne. W zależności od nich wyodrębnia się określone typy cukrzycy.

 

Cukrzyca typu 1 jest najczęstszą postacią cukrzycy występującą u psów. Wywołuje ją całkowity brak insuliny w następstwie zniszczenia komórek beta wysepek trzustkowych. Schorzenie może mieć podłoże idiopatyczne bądź autoimmunologiczne i wymaga leczenia insuliną. U około 50% chorych psów obserwuje się obecność przeciwciał przeciwko komórkom beta. W przypadku tego typu cukrzycy istotne znaczenie mają również czynniki genetyczne oraz infekcje. Ponadto cukrzyca typu 1 może też być indukowana lekami (streptozocyna), bądź powstać na skutek zatrucia alkoholem lub działania substancji karcinogennych.

Cukrzyca typu 2 występuje u psów stosunkowo rzadko. Spowodowana jest względnym niedoborem insuliny, który może zmienić się w całkowity brak insuliny. W cukrzycy typu 2 rozróżnia się anormalne wydzielanie insuliny oraz insulinooporność narządów docelowych. Insulinooporność prowadzi do wzmożonej produkcji glukozy w wątrobie, jednocześnie dochodzi do zmniejszenia wchłaniania glukozy przez tkanki. Przyczyną może być skłonność dziedziczna i/lub otyłość. Ponadto może wystąpić w wyniku odkładania się wydzielanej razem z insuliną amyliny w postaci amyloidu w komórkach wysp trzustkowych.

Cukrzyca wtórna towarzyszy innym schorzeniom prowadzącym do zniszczenia komórek beta (zapalenie trzustki, neoplazje) wywołując jednocześnie bądź dodatkowo insulinooporność (zespół Cushinga, niedoczynność tarczycy, nadmiar hormonu wzrostu wywołany progesteronem, czyli cukrzycę rujową). Ponadto cukrzyca wtórna może również występować jatrogennie w następstwie podawania leków podnoszących poziom cukru we krwi na przykład glikokortykoidów, STH, progestagenów czyli antykoncepcji.

 

Cukrzyca ciążowa u suk dotyczy zaburzeń gospodarki węglowodanowej i pojawia się stosunkowo rzadko - okresowo - u suk będących w ciąży. Mechanizmy prowadzące do powstania i rozwoju cukrzycy ciążowej u suk nie są do końca poznane. U suk upośledzona wrażliwość na działanie insuliny pojawia w 30-35 dniu ciąży i stopniowo narasta aż do porodu.  Faza porujowa (diestrus) u suki nieciężarnej przebiega podobnie jak u suki spodziewającej się potomstwa (do dziewiątego tygodnia), przy czym przyjmuje się, że profile hormonalne podczas diestrus i ciąży są prawie identyczne. Obserwowana insulinooporność tkanek jest jednak bardziej pogłębiona w czasie ciąży niż w fazie porujowej. Przyjmuje się, że u suk istotną rolę w czasie ciąży odgrywa hormon wzrostu. Jego wydzielanie jest pobudzane przez główny hormon ciążowy - progesteron. Hormon wzrostu obniża wrażliwość tkanek na insulinę i razem z podwyższonym stężeniem progesteronu jest odpowiedzialny za upośledzoną tolerancję glukozy i jej podwyższone stężenie we krwi. Jeżeli cukrzyca ciążowa rozwinie się i nie zostanie odpowiednio wcześnie rozpoznana, to może być bardzo niebezpieczna nie tylko dla zdrowia i życia suki, ale także dla rozwijających się płodów.

 

Objawy

  • bardzo duże pragnienie (polidypsja) - ponad 100 ml wypijanych płynów/kg m.c. na dobę;

  • zwiększona ilość oddawanego moczu (poliuria);

  • zwiększony apetyt (polifagia), który nie powoduje przybierania na wadze, tylko chudnięcie;

  • ogólne osłabienie;

  • spadek formy;

  • niechęć do ruchu;

  • pogorszenie widzenia (zaćma - występuje u ok. 75% psów z cukrzycą powodując ślepotę);

  • ślepota;

  • słodki, owocowy zapach z pyska;

  • odwodnienie;

  • infekcje dróg moczowych;

  • wymioty;

  • przewlekłe infekcje skórne;

  • utrata połysku włosa;

  • przesuszona skóra.

Za wiodące objawy cukrzycy u psów uważa się poliurię, polidypsję oraz utratę masy ciała.

 

Czynniki ryzyka

  • wiek (osobniki dorosłe z przedziału wiekowego 4-14 lat. Większość psów w momencie stawiania diagnozy ma 5 lub więcej lat);

  • płeć (niesterylizowane suki chorują dwa razy częściej niż psy);

  • otyłość (u psów otyłych może rozwinąć się tzw. insulinooporność - komórki organizmu stają się mniej wrażliwe na insulinę);

  • w rodzinie (ojciec, matka, dziadkowie, rodzeństwo) stwierdzono cukrzycę;

  • wrodzone rasowe predyspozycje;

  • nieprawidłowe żywienie.

Rasy szczególnie podatne na wystąpienie choroby

 

Na cukrzycę chorują zarówno psy rasowe, jak i mieszańce. Na podstawie prowadzonych badań wywnioskowano, że niektóre rasy mogą być bardziej predysponowane do wystąpienia tej choroby z różnym stopniem ryzyka - od wysokiego do niskiego*

  • wysokie ryzyko:

    • Cairn Terier;

    • Samojed;

  • umiarkowane ryzyko:

    • sznaucery;

    • Bichon Frise;

    • jamniki;

    • pudle;

    • Border Collie;

    • Border Terrier;

    • Seter angielski;

    • Owczarek szkocki;

    • Yorkshire Terrier;

  • neutralne ryzyko:

    • Cavalier King Charles Spaniel;

    • Cocker Spaniel;

    • Doberman;

    • Jack Russell Terrier;

    • Labrador Retriever;

    • Rottweiler;

    • West Highland Terrier;

  • niskie ryzyko:

    • Boxer;

    • English Springer Spaniel;

    • Owczarek niemiecki;

    • Golden Retriever;

    • Staffordshire Bull Terrier;

    • Weimaraner;

    • Welsh Springer Spaniel;

Różnicowanie

  • stres (wyrzut adrenaliny może spowodować wzrost poziomu glukozy do 10 mmol/l);

  • nadczynność kory nadnerczy;

  • niewydolność nerek;

  • niedoczynność tarczycy;

  • choroby wątroby;

  • guz chromochłonny nadnerczy;

  • choroby, urazy lub zapalenie trzustki;

  • moczówka prosta;

  • ropomacicze u suk;

  • zatrucie alkoholem;

  • zapalenie kości i stawów (osteoarthritis);

  • ostre lub przewlekłe zapalenie;

  • choroby OUN;

  • nieswoiste zapalenie jelit (IBD);

  • zakażenia (zwłaszcza jamy ustnej i układu moczowego);

  • nadmiar hormonu wzrostu wywołany progesteronem (u suk);

  • ruja u suki.

Ponadto należy wspomnieć o lekach, bowiem wiele  z nich stosowanych rutynowo w leczeniu różnych schorzeń ma czasem znaczny wpływ na metabolizm glukozy i może doprowadzić do wzrostu jej stężenia we krwi. Na szczególną uwagę zasługują tutaj: glikokortykosteroidy, płyny podawane dożylnie - zwłaszcza glukoza oraz płyny złożone zawierające glukozę, hormony tarczycy, beta-blokery, adrenalina, fenytoina, morfina, ksylazyna, glukagon i antykoncepcja hormonalna.

 

Diagnoza

Prawidłowe rozpoznanie choroby nie nastręcza wielu problemów i jest stawiane przez lekarza weterynarii na podstawie:

  • szczegółowy wywiad z właścicielem zwierzęcia:

    wywiad, to pierwszy krok pozwalający ukierunkować poszukiwania. W takcie wywiadu właściciel zwierzęcia powinien starannie opisać wszystkie zaobserwowane anormalne zachowania zwierzęcia i nękające go dolegliwości, czas ich występowania, stopień nasilenia itd. Ważne jest również poinformowanie lekarza o stosowanych lekach i wszelkich przebytych przez zwierzę chorobach, urazach czy operacjach;

  • badanie fizykalne:

    po zebraniu wywiadu lekarz rozpocznie badanie pacjenta w celu określenia jego aktualnej kondycji oraz w poszukiwaniu ewentualnych widocznych zmian. Na początku dokona badania ogólnego: węzłów chłonnych, oczu, brzucha, obejrzy stan szaty, skórę i błony śluzowe (wnętrze jamy ustnej), osłucha serce i płuca, zmierzy ciśnienie i tętno, skontroluje wagę zwierzęcia oraz sprawdzi siłę i napięcie mięśni, a także elastyczność skóry. W badaniu fizykalnym można wykryć powiększenie wątroby, zanik mięśni, słabą okrywę włosową, odwodnienie, zmętnienie soczewki oka;

  • badania laboratoryjne (pełne badania krwi oraz moczu):

    to kolejny ważny etap diagnostyki. Wyniki ww. badań dają bardzo szczegółową wiedzę na temat funkcjonowania poszczególnych układów, jak i narządów psiego organizmu. Diagnostyka cukrzycy opiera się przede wszystkim na wynikach badań krwi, w których oznacza się stężenie glukozy (tzw. glikemię). Glikemię można mierzyć w różnych okolicznościach, ale najczęściej pomiaru dokonuje się badając próbkę krwi pobraną od psa będącego na czczo (minimum 8-10 godzin po ostatnim posiłku). Stężenie glukozy we krwi oznacza się przede wszystkim po to aby sprawdzić, czy mieści się ono w zakresie wartości prawidłowych tj. normie, która dla psów została oszacowana w przedziale od 54.9 do 109.8 mg/dl. U psów chorych na cukrzycę parametr ten nie tylko przekracza górną granicę normy, ale często szybuje ponad 200 mg/dl.

     

    U psa można również przeprowadzić badanie na tolerancję glukozy. U zdrowego psa badanego na czczo poziom glukozy po upływie 60 minut po dożylnym podaniu 50% roztworu glukozy (1g/kgKg) powinien zawierać się w przedziale normy. Jeżeli hiperglikemia (>130 mg/dl) utrzymuje się po upływie tego czasu, może to wskazywać na nietolerancję węglowodanów bądź na stadium przedcukrzycowe.

     

    Inny parametrem badanym z krwi, który może być wykorzystany pomocniczo przy diagnozowaniu cukrzycy jest poziom fruktozaminy, czyli glikowanego białka osocza krwi, którego stężenie odzwierciedla średnie stężenie glukozy we krwi w ciągu ostatnich 2-3 tygodni, gdyż tak długo utrzymują się albuminy. Jeśli we krwi występuje prawidłowe stężenie glukozy, glikolizowana jest niewielka ilość białek osocza. W przypadku stale podwyższonego poziomu glukozy, nastąpi również wzrost stężenia fruktozaminy ponad wyznaczoną normę (>374 µmol/l). Jeżeli oznaczony poziom fruktozaminy jest wyższy niż normalnie oznacza to, że w ciągu ostatnich 2-3 tygodni we krwi podwyższeniu uległo średnie stężenie glukozy. Zależność ta jest wprost proporcjonalna, tzn. im wyższe jest stężenie fruktozaminy, tym wyższy był średni poziom cukru we krwi. Badanie tego parametru pozwala więc na odróżnienie trwałej hiperglikemii (np. w cukrzycy) od przejściowego wzrostu poziomu glukozy we krwi spowodowanego innym czynnikiem.

     

    Dość powszechne jest także oznaczanie poziomu glukozy w moczu (tzw. glukozuria). Do badania powinien być pobrany mocz od psa będącego na czczo. Stwierdzenie obecności cukru w moczu przy pomocy papierka testowego jest często pierwszym sygnałem wskazującym na cukrzycę. Cukier w moczu obserwuje się, gdy wskutek hiperglikemii (>180 mg/dl) zostanie przekroczony nerkowy próg resorpcji zwrotnej glukozy. Jednak wykonanie tylko tego badania nie pozwala na postawienie ostatecznego rozpoznania cukrzycy. Cukromocz może wystąpić także bez podwyższenia stężenia glukozy we krwi: w zespole Fanconiego, pierwotnym cukromoczu, rodzinnym cukromoczu oraz ostrej niewydolności nerek po znacznym uszkodzeniu, np. po podaniu gentamycyny. Dlatego tego schorzenia te powinny być wykluczone w pierwszej kolejności. Wówczas badanie takie może nabrać wartości diagnostycznej jako badanie pomocnicze w diagnozowaniu cukrzycy wraz z badaniem poziomu glukozy we krwi. Ponadto podczas oceny moczu lekarz weterynarii zwraca również uwagę na ketony. Wzrost stężenia związków ketonowych we krwi, a w konsekwencji ich pojawienie się w moczu, jest związane z wyczerpywaniem się mechanizmów adaptacyjnych organizmu. Stan ten może doprowadzić do tzw. kwasicy ketonowej - bardzo niebezpiecznego dla organizmu psa stanu wymagającego podjęcia natychmiastowych działań.

     

    Cukrzyca jest zarówno zaburzeniem gospodarki węglowodanowo-białkowej jak i zaburzeniem gospodarki tłuszczowej, dlatego też w zależności od stadium choroby zmianie może ulec wiele innych parametrów laboratoryjnych. Podwyższeniu mogą ulec takie parametry badane z krwi, jak: ASPAT, ALAT, AP, mocznik, kreatynina, czy cholesterol. Ponadto obserwuje się wzrost amylazy i lipazy oraz leukocytozę, a także spadek poziomu T4, albuminy i białka ogółem. W obrazie krwi wskutek diurezy często obserwuje się znaczną koncentrację erytrocytów. W badaniu moczu oprócz obecności cukru i ketonów również można stwierdzić białko (obecność białka może wskazywać na zakażenie układu moczowego, bądź na nefropatię cukrzycową i towarzyszącym jej stwardnieniu kłębków nerkowych), a mocz może mieć podwyższony ciężar właściwy (>1,035-1,040). U psa z podejrzeniem cukrzycy, oprócz podstawowych badań krwi i moczu w pewnych okolicznościach warto wykonać również badanie radiologiczne i ultrasonograficzne jamy brzusznej oraz oznaczyć stężenie TLI i dokonać pomiaru immunoreaktywności lipazy trzustkowej (cPLI) we krwi. Wyniki tych badań ułatwią wykrycie choroby pierwotnej w przypadku cukrzycy wtórnej.

Leczenie

Fundamentalne znaczenie we właściwym leczeniu psów chorych na cukrzycę ma ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza oraz zrozumienie, na czym polega to choroba. Podstawowym i głównym celem leczenia cukrzycy u psów jest poprawa jakości życia zwierzęcia, które będzie musiało żyć z tą chorobą do ostatnich swoich dni. Ponadto leczenie ma za zadanie wyeliminować objawy kliniczne i zapobiegać powikłaniom.

 

U psów przede wszystkim występuje cukrzyca typu 1, która wymaga terapii z zastosowaniem insuliny. Doustne leki przeciwcukrzycowe nie są skuteczne u tego gatunku, dlatego też insulina musi być podawana podskórnie w formie zastrzyków. Odpowiedniego podawania leku będzie musiał nauczyć się właściciel psa.

 

W przypadku suk chorych na cukrzycę konieczna jest także sterylizacja. Duże wahania poziomu hormonów w trakcie cyklu płciowego potęgują hiperglikemię, co utrudnia prowadzenie odpowiedniej terapii leczniczej.

 

Psy otyłe trzeba również tak poprowadzić, aby doszło u nich do redukcji wagi ciała, bowiem nadwaga i otyłość wywołują oporność na insulinę.

 

Do podstawowych elementów terapii (oprócz regularnego podawania określonych dawek insuliny) należą także:

  • odpowiednio skomponowana dieta;

  • stałe pory posiłków;

  • prawidłowo dobrana aktywność fizyczna;

  • dobra współpraca z lekarzem weterynarii prowadzącym psa;

  • regularne badania kontrolne.

Dostępne na rynku insuliny różnią się od siebie:

  • pochodzeniem:

    • wieprzowa;

    • wołowa;

    • rekombinowana ludzka - uzyskiwana metodami inżynierii genetycznej;

  • czasem działania:

    • długodziałające insuliny i analogi insulin:

      • insulina ultralente (insulina wieprzowa lub ludzka);

      • insulina protaminowo-cynkowa (PZI; mieszanina insuliny wołowej-90% i wieprzowej-10%);

      • Glargina (rekombinowana insulina ludzka o bardzo długim działaniu)

      • insulina Detemir (rekombinowana insulina ludzka o bardzo długim działaniu);

    • średnio-długodziałające insuliny i analogi insulin:

      • insulina lente (insulina wieprzowa w postaci zawiesiny cynkowej);

      • insulina izofanowa (inaczej NPH, to rekombinowana insulina ludzka);

    • krótkodziałające analogi insulin:

      • insulina neutralna lub krystaliczna (rekombinowana insulina ludzka - tylko w ciężkich przypadkach, krótkotrwale).

Dawka insuliny dostosowywana jest indywidualnie przez lekarza weterynarii do każdego zwierzęcia. Na jej wysokość i częstotliwość podawania wpływ ma nie tylko poziom hiperglikemii, ale również indywidualna reakcja organizmu na lek. W dawkowaniu insuliny długo działającej można przyjąć dwa schematy. W pierwszym przypadku dawka początkowa to zazwyczaj 0,25 j.m./kg m.c. dwa razy na dobę, a w przypadku drugim u psów ras dużych (> 25 kg) - 0,5 j.m./kg m.c. raz na dobę. Na początku dawka leku jest stosunkowo często korygowana (co 5-7 dni), aż do uzyskania optymalnych efektów leczenia. Unormowanie stężenia glukozy zajmuje często nawet 3 miesiące. Po wstępnym ustabilizowaniu poziomu glukozy lekarz zaplanuje dalsze postępowanie i rozpisze grafik kolejnych wizyt oraz niezbędnych do wykonania badań kontrolnych. Ocena reakcji psa na leczenie insuliną przede wszystkim opiera się na obserwacji zmian nasilenia objawów klinicznych, wykonaniu krzywej cukrowej, oznaczeniu stężenia glukozy w krwi oraz moczu, a także stężenia fruktozaminy w surowicy. Korekty i zmiany leczenia powinny się odbywać na podstawie wszystkich powyższych parametrów.

 

W przypadku psów, u których wykryto cukrzycę, żywienie ma zasadniczy wpływ na przebieg leczenia. Nieodłączną częścią terapii jest zatem odpowiednia dieta, która pozwala na wyrównanie i ustabilizowanie stężenia glukozy we krwi. Ważnym celem żywienia w cukrzycy jest również to, aby zwierzę miało prawidłową kondycję i masę ciała. Pokarm powinien być dopasowany zarówno pod względem składu, jak i ilości.

 

Prawidłowo skomponowana dieta dla psa z cukrzycą powinna zawierać:

  • wysokiej jakości łatwo-przyswajalne białko;

  • ograniczoną ilość tłuszczu;

  • zminimalizowaną ilość węglowodanów prostych;

  • wysoką zawartość cukrów złożonych (włókna pokarmowego i skrobi);

  • składniki o niskim indeksie glikemicznym.

Oprócz węglowodanów, białka i tłuszczu również inne składniki odżywcze wzbudzają zainteresowanie w żywieniu zwierząt z cukrzycą. Są to między innymi niektóre pierwiastki (chrom, wanad), witaminy z grupy B i antyoksydanty. Korzystne może być także stosowanie niektórych preparatów roślinnych, na przykład z morwy białej, rutwicy lekarskiej, borówki czarnej lub przepękli ogórkowatej.

 

Ustalenie dawki pokarmowej oraz pór karmienia psa z cukrzycą jest ściśle związane z porami podawania insuliny. Przestrzeganie stałych godzin podawania posiłków ma na celu zapobiec poważnym wahaniom poziomu glukozy we krwi.

 

Ogólne zalecenia są następujące:

  • psy otrzymujące insulinę 1 raz dziennie:

    jedna trzecia dziennej ilości karmy powinna być podawana jednocześnie z iniekcją insuliny, a pozostała ilość powinna być podana 6-8 godzin później - w czasie, kiedy poziom glukozy we krwi jest najniższy;

  • psy otrzymujące insulinę 2 razy dziennie:

    dzienną porcję karmy należy podzielić na dwie równe części. Pierwszą porcję należy podać wraz z poranną iniekcją insuliny, a drugą po 12 godzinach.

Odpowiednio wyważona aktywność fizyczna jest ważna dla każdego psa. U psów chorych na cukrzycę aktywność fizyczna nabiera jednak specjalnego znaczenia, bowiem powoduje określone zużycie energii i pomaga uniknąć hiperglikemii. Ponadto, nasilony przepływ krwi wywołany aktywnością fizyczną zwierzęcia może poprawiać wchłanianie insuliny pomagając jeszcze skuteczniej obniżać stężenie glukozy we krwi. Należy jednak pamiętać, że nadmierny wysiłek sprawi, że organizm psa zużyje więcej glukozy (energii) niż zazwyczaj. U psów z cukrzycą, może to doprowadzać do bardzo niskiego poziomu cukru (glukozy) we krwi, który może stanowić zagrożenie dla życia zwierzęcia.

 

U psa chorującego na cukrzycę należy tak zaplanować codzienną aktywność fizyczną, aby była ona w miarę możliwości powtarzalna, czyli zawsze taka sama - niezależnie od dnia tygodnia. W ten sposób organizm psa będzie zużywał każdego dnia podobną ilość glukozy (energii), co zapobiegnie jej anormalnym wahaniom. Zaleca się, by pies wychodził na spacery w czasie, kiedy stężenie glukozy jest najwyższe - czyli w porach wykonywania zastrzyków z insuliną, a nie najniższe - czyli w czasie szczytu działania insuliny.

 

Powikłania

 

Powikłania występujące w przebiegu cukrzycy u psów są następstwem nieleczonej lub nieprawidłowo kontrolowanej cukrzycy.

  • cukrzycowa kwasica ketonowa. Stan nagły, zagrażający życiu - wymaga natychmiastowego podjęcia leczenia;

  • nieketonowy hiperglikemiczny zespół hipermolalny. Stan bezpośredniego zagrożenia życia - wymaga niezwłocznego leczenia;

  • hipoglikemia (niedocukrzenie). Stan bezpośredniego zagrożenia życia - wymaga niezwłocznego leczenia;

  • zaćma cukrzycowa. Jest najczęstszym powikłaniem cukrzycy u psów. Nieleczona prowadzi do ślepoty;

  • odwodnienie. Poważne odwodnienie (utrata powyżej 10% płynów ustrojowych) wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej;

  • neuropatia obwodowa (występuje rzadko i ma zwykle charakter podkliniczny);

  • zakażenia układu moczowego (występują stosunkowo często);

  • cukrzycowa retinopatia;

  • różnorodne zakażenia (zakażenia skóry, zapalenie spojówek, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej).

Rokowanie

Niestety większości psom cukrzyca będzie towarzyszyła do końca ich życia. Nieleczona lub leczona nieprawidłowo cukrzyca doprowadza do ciężkich powikłań, a w konsekwencji do zgonu zwierzęcia. Leczenie cukrzycy u psów ma przede wszystkim zaowocować poprawą jakości życia zwierzęcia. Samo rokowanie uzależnione jest od wielu czynników m.in. stanu zwierzęcia, wieku, typu cukrzycy, odpowiedzi organizmu na podjęte leczenie, zaangażowania właściciela czy chorób współistniejących i ewentualnych powikłań. Średni czas przeżycia psów z cukrzycą wynosi 12-24 miesiące. Prawidłowo leczone zwierzę, którego organizm dobrze reaguje na zastosowaną terapię, może wieść długie i szczęśliwe życie - rokowanie w takich przypadkach jest dobre. U zwierząt, nieprawidłowo leczonych, źle reagujących na zastosowane leczenie, z chorobami współistniejącymi lub takich, u których dojdzie do wystąpienia powikłań (szczególnie tych zagrażających życiu) rokowanie jest zazwyczaj złe.

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne, materiały już opublikowane na stronie Portalu "Świat Czarnego Teriera" oraz:

- Endokrynologia małych zwierząt dla praktykujących lekarzy weterynarii, D L. Panciera, AP. Carr,. SIMA 2007;

- Diagnostyka i leczenie cukrzycy u psów. Magazyn Weterynaryjny nr. 06/2014;

- Żywienie psów i kotów z cukrzycą. Magazyn Weterynaryjny nr. 06/2014;

- Cukrzyca u psów – najczęstsze problemy przy leczeniu tej choroby, Magazyn Weterynaryjny nr. 05/2017;

- Cukrzyca ciążowa u suk, Magazyn Weterynaryjny nr. 06/2014.

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768