O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Jaki jest czarny terier rosyjski każdy widzi...

 

.... i w zasadzie na pierwszy rzut oka trudno się z tym starym porzekadłem przerobionym na psie potrzeby nie zgodzić. Wszak nawet ten, co z zakresu kynologii mierną włada wiedzą, umie wskazać głowę, uszy, tułów, cztery łapy i ogon. No tak. Temu, co przygodę z kynologią ogranicza jedynie do podziwiana psów na wystawie, być może i taka zminimalizowana wiedza do szczęścia wystarczy. Zastanówmy się jednak czy taka lakoniczna znajomość tematu starczy osobom, które na poważnie wkraczają w świat kynologii - nie tylko w roli widza, ale przede wszystkim wystawcy, a może również i hodowcy?

 

Pies domowy (Canis lupus f. familiaris syn. Canis familiaris, Canis lupus familiaris) nie ma sobie równych wśród ilości ras, a przede wszystkim tak ogromnej ich różnorodności. Wbrew pozorom, zarówno kilkunastocentymetrowy chihuahua, jak i monstrualnie przy nim wyglądający czarny terier rosyjski posiadają ten sam układ kostny czy krwionośny, choć z pewnością kształt i wielkość poszczególnych elementów budowy tychże układów będzie u nich zgoła odmienny.

 

Dzięki pewnym cechom budowy zewnętrznej i wewnętrznej sprawiającym, że różnią się od siebie i wyglądają tak, a nie inaczej, tworzą właśnie odrębne rasy. Przypomnijmy, że rasa powstaje wtedy, gdy grupa osobników należących do tego samego gatunku jest w stanie reprodukować się, konsekwentnie zachowując te same cechy, przy uwzględnieniu takich czynników jak: środowisko, historia, geografia, użytkowość. Niemniej jednak mechanizm przekazywania cech jest taki, iż nawet podczas kojarzenia osobników tej samej rasy mogą pojawić się genetyczne niespodzianki, które będą mniejszymi lub większymi wadami niezgodnymi ze standardem danej rasy. W celu uniknięcia nadmiernych różnic, a także by uściślić kryteria oceny stworzono wzorce ras, które stanowią swoistą biblię dla wystawców, hodowców i sędziów kynologicznych. To wg ich wytycznych prowadzona jest hodowla psów rasowych, a także ocena poszczególnych reprezentantów danych ras na wystawach psów rasowych.

 

Nawet osobie nie znająca standardów ras z pewnością nie pomylili miniaturowego chihuahua z olbrzymim czarnym terierem rosyjskim, bo zdecydowane różnice pomiędzy przedstawicielami tych ras widać gołym okiem. Sprawa może się jednak skomplikować, gdy ta sama osoba zechce porównać kilka osobników przynależących do tej samej rasy. Dla przykładu weźmy chociażby kilka samców rasy czarny terier rosyjski. Laik w temacie stwierdzi, że wyglądają "tak samo" - duże, czarne i kudłate... No właśnie... Dla osoby, która nie posiada zaawansowanej wiedzy z zakresu charakterystyki danej rasy, wyodrębnienie drobnych niuansów potwierdzających indywidualność i niepowtarzalność poszczególnych osobników będzie zadaniem niemożliwym do wykonania. Pierwsze wrażenie może być bowiem bardzo mylące, a bez dokładnej oceny budowy tych zwierząt nie dowiemy się, które z nich, mimo że wszystkie wyglądają "tak samo", są najbliższe wzorcu, a które mogą posiadać wady - nawet eliminujące je z hodowli! Ot i voila... Tylko jak sprawdzić zgodność danego zwierzęcia ze standardem rasy, skoro nie wiemy, co to jest kufa, gdzie znajduje się linia dolna, jaki zgryz uznajemy w rasie za prawidłowy i ile tak na prawdę zębów powinien mieć pies?.... Czytanie, a przede wszystkim zrozumienie standardu rasy, to jeszcze nie wszystko.

 

Pies to skomplikowana biologiczna machina sprytnie przez matkę naturę stworzona. Podstawową cegiełką budującą tą konstrukcję jest komórka. W zależności od funkcji, jakie przyjdzie jej pełnić w organizmie, jej kształt może być różny. Komórka oddycha, odżywia się, rośnie i rozmnaża, a z biegiem czasu starzeje i umiera. Zespół komórek podobnie zbudowanych i spełniających analogiczne czynności tworzy tkankę (nabłonkową, łączną, mięśniową i nerwową). Każda z tych tkanek spełnia w organizmie inną rolę. Wyodrębniona morfologicznie część organizmu zwierzęcego, która spełnia określone funkcje i jest zbudowana z różnych tkanek nosi nazwę narządu (np. serce, oko). Współdziałające ze sobą narządy tworzą układ (kostny, mięśniowy, powłokowy, oddechowy, pokarmowy, krwionośny, moczowy, rozrodczy, wydzielania wewnętrznego i nerwowy) stanowiący jedną całość. Układy ściśle współpracując ze sobą pozwalają funkcjonować organizmowi - czyli żyć. Zaburzenie funkcjonowania jednego lub kilku układów spowodowane różnymi czynnikami z pewnością wpłynie na rozregulowanie organizmu. W wersji bardziej optymistycznej skończy się na zdrowotnych dolegliwościach i chorobie, a w wersji pesymistycznej choroby i urazy mogą przedwcześnie zakończyć żywot psa. Oczywiście jest to ogromne uproszczenie, jednak oddające istotę rzeczy. Jak zatem zrozumieć funkcjonowanie tej wielkiej machiny i jak czytać ze zrozumieniem artykuły poświęcone zdrowiu danej rasy, a w razie konieczności, jak wyjaśnić lekarzowi, co psu dolega, jeśli nie wie się, co to jest np. staw, gdzie położone jest serce lub co wchodzi w skład układu moczowego?

 

Tu właśnie z pomocą może nam przyjść nieoceniona wiedza z zakresu szeroko pojętej nauki: biologii (z gr. bios - życie i logos - słowo, nauka) - zajmującej się badaniem życia. Biologia obejmuje szeroki wachlarz zagadnień badawczych, które są często postrzegane, jako odrębne dyscypliny naukowe. Jednakże, wspólnie odwołują się one do fenomenu życia, na tle różnych aspektów badawczych. W naszym kręgu zainteresowania leży wiedza z zakresu jednego z głównych działów biologii - zoologii (od gr. zoon - zwierzę, i logos - słowo, myśl, rozumowanie) będącej nauką o zwierzętach, czyli o wszystkich żywych organizmach zdolnych do przemieszczania i odżywiania się, z wyjątkiem mikroorganizmów (o których traktuje mikrobiologia), a także ich zachowaniach i budowie. Czerpać szczegółową wiedzę będziemy z następujących gałęzi zoologii:

  1. Morfologii zwierząt - ogólnie dotyczącej zagadnień budowy zwierząt, jej zależności od pełnionych przez zwierzę czynności oraz jego warunków życiowych. Wraz z jej poddziałami:

    1. cytologią - nauką o budowie i czynnościach komórki oraz jej elementów;

    2. histologią - nauką o budowie i rozmieszczeniu tkanek w organizmie;

    3. anatomią - nauką o organach (narządach);

    4. embriologią - nauką o rozwoju zarodkowym organizmów;

    5. promorfologią - nauka o budowie ciała i stosunkach symetrii.

  2. Fizjologii zwierząt - ogólnie dotyczącej funkcjonowania żywych organizmów, w naszym przypadku wielokomórkowych, oraz ich narządów, zespołów narządów, tkanek i komórek.

Naszym celem nie jest zasypywanie Was trudnymi do wymówienia nazwami łacińskimi. Nie chcielibyśmy też pisać wielostronicowych elaboratów, bowiem tak szczegółowa wiedza dostępna jest w specjalistycznej literaturze, i w zasadzie niezbędna naukowcom, i lekarzom weterynarii. Dla początkującego kynologa wystarczy, jeśli przyswoi podstawowe zagadnienia z tych dziedzin, które umożliwią mu lepsze poznanie i zrozumienie, jak jest zbudowany, i jak funkcjonuje organizm jego psa. Specjalnie dla naszych Czytelników przygotowaliśmy poniższe opracowanie, które pozwoli przyswoić i poznać zakamarki budowy organizmu czarnego teriera rosyjskiego wraz z zarysem funkcji fizjologicznych poszczególnych układów i narządów.

 

BUDOWA OGÓLNA

 

Poniższy rysunek poglądowy zawiera rozłożenie najistotniejszych punktów budowy ciała psa - szczególnie tych, które pojawiają się w tekście standardu rasy. Prosimy o zwrócenie uwagi na fakt, iż są one naniesione na sylwetkę psa wraz z jego okrywą włosową, a więc ich rozłożenie jest orientacyjne. Dla lepszego zrozumienia standardu i poznania poszczególnych partii ciała swojego psa proponujemy odszukać je bezpośrednio na pupilu.

 

 

1. Trufla nosowa 20. Łopatka
2. Żuchwa 21. Podudzie, Bark
3. Ucho 22. Ramię
4. Czoło 23. Przedramię
5. Stop 24. Nadgarstek
6. Pysk (kufa) 25. Śródręcze
7. Guz potyliczny 26. Łapy
8. Warga dolna 27. Łokieć
8a. Warga górna (fafle) 28. Klatka piersiowa
9. Kości policzkowe 29. Mostek
10. Szyja 30. Brzuch
11. Podgardle 31. Słabizna
12. Kłąb 32. Pachwina
13. Grzbiet 33. Bok
14. Lędźwie 34. Udo
15. Zad 35. Kolano
16. Ogon 36. Podudzie
17. Nasada ogona 37. Pięta (guz piętowy)
18. Guz kulszowy 38. Śródstopie
19. Przedpiersie (rękojeść mostka)  

 

SZKIELET

 

Wszystkie kości w organizmie psa (z wyjątkiem kości prąciowej występującej u samców) tworzą ruchomą konstrukcję nośną zwaną szkieletem, który jest podporą całego organizmu. Szkielet jest konstrukcją chrzęstno - kostną (chrząstki żebrowe, chrząstki stawowe, chrząstki nasadowe - inaczej wzrostowe).


Szkielet wraz z układem stawowym i mięśniowym tworzy aparat ruchu, pozwalający na przemieszczanie się psa.
Przy czym mięśnie stanowią jego część aktywną, a pozostałe są częściami biernymi. Szkielet psa jest tak skonstruowany, by pies mógł szybko biegać, gonić i  polować. Na przykład łopatki nie są ściśle powiązane ze szkieletem, dzięki temu pies zachował potencjał do większej swobody ruchu i elastyczności. Szkielet psa liczy średnio 319 kości (ostateczna liczba kości zależy od długości ogona - kopiowany czy pozostawiony w formie naturalnej). Jak już wspomnieliśmy wyżej, nie wszystkie rasy mają dokładnie taką samą wielkość i kształt kości. Ponieważ ludzie zajmują się hodowlą psów od wielu lat i formują konkretne rasy wg opracowanych wzorców, to kości w zależności od rasy różnią się, co do ich długości i grubości. Ale zarówno malutki chihuahua, jak i czarny terier rosyjski mają tę samą liczbę i rodzaj kości, choć ich wielkość i kształt jest tak różna. W świecie psów występuje największa różnorodność dotycząca wielkości i konfiguracji szkieletu spośród wszystkich gatunków zwierząt. Zdecydowanie największe różnice (z pominięciem wielkości) dotyczą kości czaszki.

 

Szkielet pełni również rolę ochronną dla narządów wewnętrznych (np. mózg - chroniony jest przez kości czaszki, rdzeń kręgowy - chroniony jest przez kręgosłup czy narządy klatki piersiowej - chronione są przez żebra), a także nadaje ciału jego główny kształt. Kości zawierają dużo soli mineralnych - głównie fosforanu wapnia, węglanu wapnia, fluorku wapnia i innych soli. Ich wytrzymałość jest bardzo duża.

 

Kości od zewnątrz pokryte są okostną (włóknistą błoną, silnie unaczynioną i unerwioną), na powierzchniach stawowych znajduje się chrząstka. Wewnątrz kości występuje szpik kostny, a przez tzw. kanały Volkmanna dochodzą do niego z okostnej naczynia krwionośne i nerwy. Kości tworzące szkielet łączą się ze sobą ruchomo (połączenia stawowe) lub ściśle, poprzez więzozrosty, chrząstkozrosty lub kościozrosty.

 

Tkanka kostna jest zbudowana z komórek kostnych zwanych osteocytami. Wypustki cytoplazmatyczne umożliwiają transport jonów i składników pokarmowych. Rozróżnia się dwa typy tkanki kostnej: zbitą i gąbczastą (beleczkową). Tkanka zbita jest zbudowana z koncentrycznie ułożonych blaszek kostnych, tworzących jednostki strukturalne i czynnościowe kości zw. osteonami. Blaszki mają kształt cylindrów wsuniętych jeden w drugi i zawierających centralnie położony kanał, w którym znajduje się naczynie krwionośne. Tkanka zbita tworzy trzony kości długich, pokrycie nasad oraz zewnętrzną warstwę kości krótkich i płaskich. Tkanka gąbczasta jest również zbudowana z blaszek kostnych, które tworzą beleczki o różnej grubości, układające się w różnych kierunkach. Tkanka ta tworzy nasady kości długich oraz wypełnia wnętrze kości krótkich i płaskich. Istota międzykomórkowa - stanowiąca główny budulec kości - złożona jest z ciał organicznych i nieorganicznych (soli mineralnych). Składnikiem organicznym kości jest substancja białkowa zwana osseiną. Stanowi mniej więcej 35% masy kostnej. Przesycona jest solami mineralnymi (ok. 65% masy kostnej), występującymi w postaci kompleksowego związku węglanu wapnia i fosforanu wapnia. Poza tym w skład substancji nieorganicznych kości wchodzi niewielka ilość sodu, magnezu, potasu, chloru i fluoru.

 

Większość kości powstaje w trzech etapach: pierwszy zwany jest błoniastym tworzy się wówczas zarys błoniasty szkieletu, drugim etapem jest przekształcenie błonek w tkankę chrzęstną, a trzecim zamiana chrząstki w tkankę kostną. Tak powstałe kości nazywamy zastępczymi. Kości wzrastają na długość dzięki występowaniu w nich chrząstek nasadowych umiejscowionych, między trzonem kości, a nasadami kości.


Najintensywniejszy wzrost kości u psa następuje w ciągu pierwszych 12 miesięcy jego życia. Komórki chrzęstne leżące w sąsiedztwie nasady rozmnażają się i przesuwając się w kierunku trzonu ulegają licznym zmianom, w wyniku których powstaje nowa kość. Decydują o nim prawidłowy stan i funkcjonowanie chrząstki nasadowej. Chrząstka wzrostowa tworząca płytkę wzrostową nie jest jednakowa we wszystkich częściach kości długich. Największy potencjał wzrostowy ma ona w kościach udowych i piszczelowych. Warunkiem prawidłowego wzrostu kości jest dobre krążenie krwi w okolicy chrząstek nasadowych, prawidłowe unerwienie i czynność kończyny. Chrząstka wzrostowa, podobnie jak stawowa czy kość do dobrego odżywienia wymaga rytmicznej zmiany nacisku, który pobudza jej wzrost. Zniszczenie chrząstki nasadowej zatrzymuje wzrost trzonu kości długiej. Po zakończeniu okresu wzrastania, kiedy chrząstki nasadowe zarosną, kość nadal żyje, zmienia się i aż do końca życia trwa zastępowanie zużytej, słabszej tkanki kostnej kością nową, bardziej odporną na obciążenia mechaniczne.

 

Ze względu na kształt kości dzielimy na:

- kości długie - ramienna, udowa;

- kości płaskie - żebra, łopatki, miednica;

- kości krótkie - nadgarstek i palce.

 

U psa występują też kości ścięgnowe, czyli trzeszczki np. rzepka w kolanie i kość prąciowa (samce), jednak nie są one zaliczane do szkieletu.

 

UKŁAD KOŚCI I WYBRANE STAWY

 

 

KOŚCI

 

1. szczęka 17. kości śródręcza
2. żuchwa 18. kości palców ręki
3. kość ciemieniowa 19. żebro II
4. kręg szczytowy 20. żebro VIII
5. kręg obrotowy 21. mostek
6. kręg szyjny IV 22. chrząstki żebrowe
7. kręg szyjny VI 23. kość miedniczna
8. kręg piersiowy X 24. kość udowa
9. kręg lędźwiowy III 25. kość piszczelowa
10. kość krzyżowa 26. kość strzałkowa
11. kręgi ogonowe 27. kości stępu
12. łopatka 28. kości śródstopia
13. kość ramienna 29. kości palców stopy
14. kość promienna 30. trzeszczki mięśnia brzuchatego łydki
15. kość łokciowa 31. rzepka
16. kość nadgarstka  

 

- łącznie kręgów szyjnych jest 7 sztuk;

- łącznie kręgów piersiowych jest 13 sztuk;

- łącznie kręgów lędźwiowych jest 7 sztuk;

- kość krzyżowa (3 kręgi zrośnięte);

- kość strzałkowa (kość piszczelowa i strzałkowa tworzą kości podudzia);

- kręgi ogonowe (ogon w stanie naturalnym od 20 do 23 sztuk);

- żebra łącznie (rzeczywiste  9 sztuk, rzekome 4 sztuki);

- kość ramienna (kość ramienna z łopatką tworzą tzw. obręcz barkową).

 

STAWY

 

A. staw barkowy B. staw łokciowy C. staw nadgarstkowy
D. staw biodrowy E. staw kolanowy F. staw skokowy

 

By kości mogły ze sobą "współpracować" niezbędne są stawy - czyli ruchome połączenia między kośćmi. W stawach (tak jak w łożyskach wielu maszyn) największym problemem jest tarcie i dlatego powierzchnie stawowe pokryte są bardzo odporną na ścieranie chrząstką szklistą. W połączeniach tego typu dwie kości przylegają do siebie powierzchniami stawowymi, pomiędzy którymi znajduje się wąską przestrzeń. Powierzchnie te pokryte są  wspomnianą już chrząstką szklistą lub włóknistą. Powierzchnia powleka główkę i panewkę stawową, całość od zewnątrz pokryta jest torebką stawową. Jeżeli popatrzymy na torebkę to wyróżnimy w niej: warstwę zewnętrzną włóknistą i wewnętrzną maziową, to właśnie ona wydziela lepką ciecz zwaną mazią stawową. Torebka stawowa jest jednym z czynników utrzymujących kości w stawie.


Strukturami pomocniczymi w funkcjonowaniu stawów są: krążki stawowe, obrąbki stawowe, łąkotki stawowe, więzadła i kaletki maziowe.


Stawy można podzielić na podstawie:

  • liczby łączących się kości;

  • kształtu powierzchni stawowych;

  • ruchomości;

  • liczby osi.

Wyróżniamy:

  • staw prosty - składa się tylko z dwóch kości;

  • staw złożony - tworzy go kilka kości;

  • staw płaski - posiada płaskie powierzchnie stawowe, umożliwiają one jedynie na przesuwanie się względem siebie;

  • staw zawiasowy - tu powierzchnie stawowe są zróżnicowane. Jedna z nich ma kształt walca, druga odpowiada jej wklęsłą panewką. Taki staw jest stawem jednoosiowym to znaczy, że oś biegnie poprzecznie do osi długiej łączących się kości. Staw jednoosiowy umożliwia wykonywać ruch zginania i prostowania czyli właśnie ruch zawiasowy. Stawy tego typu cechują silne więzadła poboczne;

  • staw obrotowy - powierzchnie stawowe mają kształt panewki i główki. Również jest stawem jednoosiowym. Ruch jest obrotowy względem powierzchni stawowych;

  • staw eliptyczny - natomiast ten staw jest dwuosiowy czyli osie przecinają się pod kątem prostym. Powierzchnie stawowe mają kształt elipsy. Umożliwia wykonanie ruchu zginania i prostowania - wzdłuż osi poprzecznej oraz ruch odwodzenia i przywodzenia wzdłuż osi podłużnej. Sumowanie ruchów daje ruch obwodzenia;

  • staw siodełkowaty - jak nazwa wskazuje powierzchnie stawowe mają kształt siodełka - jedna powierzchnia wklęsła, druga wypukła. Jest to staw dwuosiowy;

  • staw kulisty - to typ stawu wieloosiowego, pozwala na dowolne ruchy: zginania i prostowania oraz odwodzenia i przywodzenia, obrót na zewnątrz i do wewnątrz, pozwala też zsumować te ruchy. Powierzchnie stawowe mają odpowiednio kształty główki i wklęsłej panewki.

Zakres ruchów każdego z wymienionych stawów jest uzależniona również od wiotkości lub napięcia torebki stawowej, a także od układu i sił więzadeł. Ponadto ruchomość stawu jest bezpośrednio związana z działaniem mięśni. Jeżeli z różnych przyczyn mięsień nie wykonuje pracy dochodzi do przykurczów i usztywnienia stawów.


Pewne elementy stawów są słabo ukrwione, dlatego też uszkodzenie struktur stawów wymaga długiego czasu gojenia, a chrząstka szklista powierzchni stawowych nie posiada żadnych zdolności regeneracyjnych.

Więcej o schorzeniach dotyczących stawów: biodrowego - napisaliśmy: tutaj, a łokciowego - napisaliśmy: tutaj.

 

MIĘŚNIE

 

Motorykę całego ciała zapewnia układ mięśniowy zbudowany z tkanki mięśniowej tworzącej mięśnie. W organizmie mamy trzy rodzaje mięśni zbudowanych z dwóch rodzajów tkanki mięśniowej. Są to mięśnie somatyczne zbudowane z tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej i mięśnie trzewne występujące w narządach wewnętrznych (np. układ pokarmowy - jelita) zbudowane z tkanki mięśniowej gładkiej. O skurczach mięśni somatycznych decyduje świadomość zwierzęcia, natomiast skurcze mięśni gładkich odbywają się bez udziału jego woli. Mięsień szkieletowy składa się z dwóch zasadniczych części - mięśniowej i ścięgnistej. Część mięśniowa jest tzw. częścią aktywną czyli kurczącą się, część ścięgnista jest nie kurczliwa i służy do umocowania mięśnia w odpowiednich miejscach kości zwanych przyczepami. Ścięgna pełnią taką samą rolę jak liny w dźwigu czyli służą do przenoszenia siły. Poszczególne partie mięśni stanowią również o kształcie zwierzęcia. Do usprawnienia pracy mięśni służą tzw. narządy pomocnicze mięśni (powięzie, kaletki, pochewki maziowe, trzeszczki).


Kontrolę nad mięśniami sprawuje mózg, przesyłając im sygnały poprzez włókna nerwowe. Również tą samą drogą mięśnie przesyłają do mózgu informacje o temperaturze, bólu i innych bodźcach. Mięśnie skóry są tak dobrze rozwinięte, że np. ich skurcz umożliwia mokremu zwierzęciu otrzepanie się niemal do sucha. Spośród mięśni głowy tylko mięśnie powiek i uszu pełnią ważną rolę, bowiem inne mięśnie nie pozwalają zwierzęciu na zmianę chociażby wyrazu pyska, tak jak ma to miejsce u człowieka. Mięśnie szkieletowe pod względem formy są bardzo różnorodne. Mogą być długie albo krótkie, a ich połączenie z kośćmi może być bezpośrednie lub też za pomocą ścięgien. Psy podobnie, jak inne ssaki posiadają również mięsień zwany przeponą (główny mięsień oddechowy), który oddziela jamę brzuszną od jamy klatki piersiowej i stanowi jej ścianę dolną.

ZARYS OGÓLNY

1. mięsień żwacz 17. mięsień trójgłowy ramienia - głowa boczna
2. mięsień mostkowo-potyliczny 18. mięsień ramienny
3. mięsień mostkowo-gnykowy 19. mięsień prostownik promieniowy nadgarstka
4. mięsień obojczykowo-szyjny 20. mięsień prostownik wspólny palców
5. mięsień obojczykowo-ramienny 21. mięsień piersiowy głęboki
6. rękojeść mostka 22. mięsień skośny zewnętrzny brzucha
7. mięsień zębaty dobrzuszny szyi 23. mięsień prosty brzucha
8. mięsień nadgrzebieniowy 24. mięsień skośny wewnętrzny brzucha
9. mięsień łopatkowo-poprzeczny 25. mięsień pośladkowy środkowy
10. mięsień czworoboczny - część szyjna 26. mięsień najdłuższy uda - część przednia
11. mięsień czworoboczny - część piersiowa 27. mięsień napinacz powięzi szerokiej
12. mięsień podgrzebieniowy 28. mięsień dwugłowy uda
13. mięsień naramienny - część łopatkowa 29. mięsień półścięgnisty
14. mięsień naramienny - część barkowa 30. mięsień pośladkowy powierzchowny
15. mięsień najszerszy grzbietu 31. żyła jarzmowa zewnętrzna
16. mięsień trójgłowy ramienia - głowa długa  

PODZIAŁ SZCZEGÓŁOWY

Mięśnie łopatki

strona przyśrodkowa:

strona boczna:

podłopatkowy
nadgrzebieniowy
obły większy

kruczo-ramienny
najszerszy grzbietu
zębaty szyi i klatki piersiowej

czworoboczny
nadgrzebieniowy
podgrzebieniowy
naramienny
obły większy

Mięśnie okolicy ramiennej

strona przyśrodkowa:

strona boczna:

dwugłowy ramienia
trójgłowy ramienia
 napinacz powięzi podramienia
 łokciowy

 ramienny
piersiowy powierzchowny
piersiowy głęboki obojczykowo-ramienny

trójgłowy ramienia głowa długa
trójgłowy ramienia głowa boczna
dwugłowy ramienia
 ramienny

Mięśnie okolicy podramienia

strona przyśrodkowa:

strona boczna:

 ramienno promieniowy
prostownik promieniowy nadgarstka
 nawracacz obły
zginacz promieniowy nadgarstka
zginacz powierzchowny palców
 zginacz łokciowy nadgarstka
 zginacz głęboki palców

 ramienno-promieniowy
prostownik promieniowy nadgarstka
 prostownik wspólny palców
odwodziciel długi palca

 łokciowy
prostownik boczny palców
zginacz łokciowy nadgarstka

Mięśnie okolicy uda

strona przyśrodkowa:

strona boczna:

krzyżowo-ogonowy

 biodrowo-lędźwiowy
 dźwigacz odbytu
 biodrowo-ogonowy
najdłuższy uda
prosty uda
 obszerny

 grzebieniowy
 przywodziciel
smukły
półbłoniasty
półścięgnisty

 najdłuższy uda
pośladkowy
 krzyżowo-ogonowy
 ogonowy
 napinacz powięzi szerokiej
 dwugłowy uda
 bliźniacze
 czworoboczny uda
 obszerny boczny
 przywodziciel uda
 półbłoniasty
 odwodziciel tylny podudzia
Mięśnie okolicy podudzia

strona przyśrodkowa:

strona boczna:

 prostownik palców

 brzuchaty
 zginacz powierzchowny
 podkolanowy
 piszczelowy tylny

 brzuchaty
 zginacz palców
 piszczelowy
 strzałkowy długi

Mięśnie głowy

powierzchowne

głębokie

  czołowo-tarczkowy
 międzytarczkowy
 dźwigacz kąta oka przyśrodkowy
 okrężny oka
 cofacz bocznego kąta oka
 jarzmowy
 okrężny ust
 licowy
 jarzmowo-małżowinowy
 dźwigacz nosowo-wargowy
 skórny szyi
 zwieracz szyi

 dźwigacz wargi górnej
 kłowy
 okrężny ust
 policzkowy
 żwacz
 skroniowy
 przyuszniczo-małżowinowy
 obojczykowo-szyjny
 mostkowo-głowowy
 mostkowo-sutkowy
 mostkowo-gnykowy
 żuchwowo-gnykowy
 dwubrzuścowy
skrzydłowy
 najdłuższy kręgu szczytowego
 długi głowy
 tarczowo-gardłowy
 tarczowo-gnykowy
 mostkowo-tarczowy

Mięśnie szyi

powierzchowne

głębokie

  ramienno-głowowy
 mostkowo-głowowy
 mostkowo-potyliczny
 mostkowo-sutkowy
 obojczykowo-ramienny
 czworoboczny
 nadgrzebieniowy
 łopatkowo-poprzeczny
 naramienny (część łopatkowa i barkowa)

  równoległoboczny szyi
równoległoboczny głowy
 płatowaty
 zębaty szyi

 pochyły dogrzbietowy
 pochyły środkowy
 długi głowy
 prosty klatki piersiowej
 kolcowy szyi
 prosty głowy
skośny głowy
 skośny tylny głowy

Mięśnie brzucha  najszerszy grzbietu
 skośny zewnętrzny brzucha
 prosty brzucha
skośny wewnętrzny brzucha
piersiowy głęboki
najdłuższy klatki piersiowej i lędźwi
 biodrowo-żebrowy

 

ZĘBY

 

Fizjologia i anatomia jamy ustnej psa odpowiada charakterowi tych zwierząt. Posiadają - przynajmniej w pierwotnym zamyśle - uzębienie nadające się zarówno do chwytania, trzymania i duszenia zdobyczy, jak i odgryzania lub odszarpywania z niej kęsów mięsa. Do tych czynności pies używa zębów siecznych, kłów - czyli zębów chwytnych oraz zębów przedtrzonowych. Zęby trzonowe służą psu do miażdżenia. Typowe dla psa uzębienie, które może sprostać wymienionym wyżej zadaniom nazywane jest uzębieniem nożycowym. Zęby szczęki górnej (z wyjątkiem zębów trzonowych) wysunięte są przed zewnętrzne powierzchnie zębów żuchwy.

 

Szczenięta rodzą się bez zębów, a pierwsze z nich zaczynają się pojawiać w ciągu pierwszych kilku tygodni życia zazwyczaj, pomiędzy trzecim, a piątym tygodniem i noszą nazwę zębów mlecznych.

 

Podstawowy podział zębów: siekacze, kły, przedtrzonowce i trzonowce.

 

Pierwsze pojawiają się mleczne kły (4 szt.), następnie siekacze (12 szt.), a na końcu przedtrzonowce (12 szt.). Wyjątek stanowią pierwsze przedtrzonowce, które wyrastają dopiero w okresie zmiany zębów (ok. 4-5 miesiąc) i nie ulegają już zmianie. Jeśli  pojawią się wśród mlecznych zębów, to znak, że stały ząb już nie wyrośnie.

   

UKŁAD SZCZĘKA GÓRA

   

I - Incisivi (siekacze), C - Caninus (kieł), P - Praemolares (przedtrzonowe), M - Molares (trzonowe).

 

   

UKŁAD ŻUCHWA DÓŁ

   

   

Szczeniak ma 4+12+12= 28 zębów . U szczeniąt zęby oznacza się małymi literami nazw łacińskich.

 

Wzór zębowy szczeniaka wygląda następująco:


3i 1c 3p (szczęka 14 zębów)

3i 1c 3p (żuchwa 14 zębów)

 

Po zmianie wyrastają ww. zęby + 4 x P1+10 trzonowców. To w sumie daje 42 zęby dorosłego psa - zęby stałe, które oznacza się dużymi literami nazw łacińskich. Poszczególne siekacze mają własne nazwy. Wyliczając od kłów są to okrajki, średniaki, cęgi. Para zębów składająca się z czwartego przedtrzonowa i pierwszego zęba trzonowego nazywana jest łamaczami.
Wzór zębowy dorosłego psa  wygląda następująco:


3I 1C 4P 2M (szczęka 20 zębów)
3I 1C 4P 3M (żuchwa 22 zęby)

 

Kupując w hodowli szczenię czarnego teriera rosyjskiego w wieku ok. 8 tygodni nabywamy je z kompletem zębów mlecznych, a zgryz musi być zgodny ze wzorcem "nożycowy" (siekacze górnej szczęki zachodzą ściśle na siekacze żuchwy). Zęby mleczne zaczynają wypadać psu w wieku około 3 miesięcy, choć istnieją duże różnice osobnicze i proces ten może się rozpocząć nieco później, a całkowita wymiana kończy się zazwyczaj ok. 7 miesiąca życia. Zgodnie z naukowymi doniesieniami podrostek w wieku ok. 8 miesięcy powinien już mieć wszystkie zęby wymienione na stałe. Z reguły jako pierwsze wypadają psu siekacze, potem zęby przedtrzonowe (tuż za kłem), następnie trzonowe - te w głębi szczęk, a dopiero na sam koniec kły.

Więcej o zębach w oddzielnym artykule - tutaj.

 

NARZĄDY I UKŁADY WEWNĘTRZNE

 

ZARYS OGÓLNY

 

 

1. przełyk 2. tchawica 3. płuca
4. żołądek 5. okrężnica 6. serce
7. wątroba 8. śledziona 9. jelito cienkie
10. odbytnica 11. odbyt

 

Układ krwionośny kręgowców jest zamknięty. Składa się z naczyń krwionośnych, w których krąży krew, oraz serca warunkującego jej krążenie. Medium transportowe stanowią płynne tkanki: krew i chłonka. Krew krąży w naczyniach tworząc tzw. krwioobieg mały i duży. Naczynia krwionośne są zróżnicowane pod względem budowy i właściwości.

 

Wyróżniamy:

  • tętnice - naczynia o grubych ścianach, którymi płynie krew pod wyższym ciśnieniem z serca do tkanek;

  • żyły - naczynia o cienkich  ścianach, którymi płynie krew pod niskim ciśnieniem z tkanek do serca. Obecne w większości żył zastawki uniemożliwiają cofanie się krwi;

  • naczynia włosowate - tworzą w narządach gęste sieci, które łączą najmniejsze tętnice z najmniejszymi żyłami. Przez ich ściany odbywa się wymiana gazów i innych substancji.

Centralną pompą dla układu krwionośnego jest serce, składające się z dwóch komór, dwóch przedsionków i systemu zastawek, których praca reguluje przepływ krwi. Serce znajduje się w worku osierdziowym. Jest bogato unaczynione poprzez własny system naczyń wieńcowych, gdyż wymaga ciągłego i obfitego dostarczania substancji odżywczych i tlenu. Czynność serca polega na rytmicznych, naprzemiennie występujących skurczach i rozkurczach. Pracę serca cechuje automatyzm związany z istnieniem w sercu tzw. rozruszników zbudowanych z komórek nerwowych i mięśniowych. Głównym jest węzeł zatokowo–przedsionkowy, drugim węzeł przedsionkowo-komorowy. W węzłach tych powstają rytmiczne impulsy pobudzające serce. Naczyniami rozprowadzającymi krew utlenowaną są tętnice, zaś krew zawierającą dwutlenek węgla sprowadzają do serca żyły.

 

Mały obieg krwi (płucny) zaczyna się od prawej komory, skąd krew zostaje wyrzucona do tętnicy płucnej. Jest to krew odtlenowana. Tętnica płucna rozdziela się na dwa odgałęzienia, które wchodzą do każdego z płuc, gdzie tworzą sieć naczyń włosowatych. Po wymianie gazowej utlenowana krew wraca żyłami płucnymi do lewego przedsionka, a stamtąd do lewej komory.

 

Duży obieg krwi rozpoczyna się w lewej komorze, skąd krew wpływa do aorty rozgałęziającej się następnie na coraz mniejsze tętnice. W tkankach tworzy się sieć naczyń włosowatych, gdzie zachodzi wymiana gazowa, między krwią, a komórkami. Krew po oddaniu tlenu i pobraniu dwutlenku węgla wraca żyłami do serca. Do przedsionka prawego wpływa z żyły głównej.

 

Układ krwionośny spełnia następujące funkcje:
- transport do wszystkich komórek substancji odżywczych z układu pokarmowego i rezerw metabolicznych;
- transport tlenu z narządów oddechowych do komórek ciała;

- transport zbytecznych produktów metabolizmu do narządów wydalniczych;
- transport hormonów z gruczołów wydzielania do tkanek docelowych;

- pomoc w utrzymaniu równowagi płynów ustrojowych;
- obrona organizmu przed mikroorganizmami chorobotwórczymi;
- pomoc w utrzymaniu odpowiedniej temperatury ciała u zwierząt stałocieplnych.

 

Układ limfatyczny lub inaczej układ chłonny, to otwarty układ naczyń i przewodów, którymi płynie jeden z płynów ustrojowych - limfa, biorąca swój początek ze śródmiąższowego przesączu znajdującego się w tkankach. Układ naczyń chłonnych połączony jest z układem krążenia krwi. Oprócz układu naczyń chłonnych w skład układu limfatycznego wchodzą także narządy i tkanki limfatyczne. Zbudowany jest on z otwartych naczyń limfatycznych oraz z tkanki limfatycznej, z której zbudowane są węzły chłonne, grudki chłonne, grasica, migdałki, śledziona.  Najważniejszą funkcją układu chłonnego jest obrona przed zakażeniami oraz cyrkulacja płynów ustrojowych.

 

Dostarczaniem tlenu do organizmu i usuwaniem dwutlenku węgla z organizmu zajmuje się układ oddechowy, który u wszystkich ssaków zbudowany jest z płuc i dróg oddechowych, którymi powietrze wędruje do pęcherzyków płucnych i z powrotem. Drogi oddechowe obejmują: nozdrza, jamę nosową, gardziel, krtań i tchawicę, która rozgałęzia się na 2 oskrzela - prawe i lewe - prowadzące do płuc. W płucach oskrzela dzielą się na liczne rozgałęzienia tzw. oskrzeliki, te zaś rozgałęziają się wielokrotnie przechodząc w oskrzeliki oddechowe, które dzielą się na kilka przewodów oddechowych i kończą się ślepo w woreczkach oddechowych. W ścianach przewodów oddechowych i woreczków płucnych znajdują się uwypuklenia zwane pęcherzykami płucnymi. Pęcherzyki te otacza gęsta sieć naczyń włosowatych. Przez ścianki pęcherzyków zachodzi wymiana tlenu i CO₂ pomiędzy krwią i powietrzem. W nosie znajdują się receptory węchu. Gardziel jest miejscem krzyżowania się dwóch układów: pokarmowego i oddechowego. W krtani znajdują się struny głosowe, które pozwalają na wydawanie dźwięku. Tchawica i oskrzela pozostają wyłącznie na usługach układu oddechowego i spełniają rolę regulatora ciepłoty wdychanego powietrza oraz jego wilgotności, a nabłonek migawkowy pokrywający drogi oddechowe zapobiega dostawaniu się drobnych pyłów do płuc. Droga powietrza zanim trafi do pęcherzyków płucnych: nozdrza zewnętrzne → jama nosowa → gardziel → krtań → tchawica → oskrzela → oskrzeliki → oskrzeliki oddechowe → przewody oddechowe → woreczki oddechowe → pęcherzyki płucne. Powietrze wydechowe przebywa tę drogę w odwrotnej kolejności.

 

Aby ta cała skomplikowana maszyna, jaką jest organizm, funkcjonowała, potrzebna jest energia, woda oraz materiały budulcowe. Dostarcza ich zwierzęciu pokarm, którego strawienie umożliwia układ pokarmowy. Spośród różnych czynności organizmu zwierzęcego odżywianie należy do najważniejszych, ponieważ warunkuje przebieg innych procesów życiowych. By żyć, zwierzę musi się stale odżywiać. Do substancji odżywczych zalicza się węglowodany, białko i tłuszcze. Niezbędne są także woda, witaminy i sole mineralne. W odżywianiu zwierząt wyróżnić można trzy etapy: pobieranie pokarmu, trawienie i wchłanianie. Trawienie to hydrolityczny rozkład - z udziałem enzymów trawiennych - wielkocząsteczkowych substancji pokarmu na drobnocząsteczkowe, które są wchłaniane przez błony komórkowe i przyswajane przez organizm. W procesie tym bierze udział właśnie układ pokarmowy, który zbudowany jest z: jamy ustnej, gardła, przełyku, żołądka, jelita cienkiego, jelita grubego i odbytu oraz 2 wielkich gruczołów trawiennych (wątroby i trzustki). Przewód pokarmowy u psa cechuje znaczne skrócenie w stosunku do ssaków wszystkożernych. Początkowym odcinkiem przewodu pokarmowego u psa jest jama gębowa. Jej kształt bywa różny i jest charakterystyczny dla danej rasy. Jama ustna ograniczona jest dziąsłami, w których znajdują się zębodoły, stanowiące miejsce osadzenia zębów. Przed dziąsłami, na zewnątrz, ograniczonymi faflami znajduje się przedsionek jamy ustnej. W jamie ustnej znajduje się język, który ułatwia spożywanie wody i pokarmów płynnych, a także służy do ochładzania organizmu przez tzw. ziajanie. Na języku znajdują się kubki smakowe. W przedsionku jamy ustnej i jamie ustnej znajdują ujście cztery gruczoły ślinowe. Ich wydzielina (ślina) ma za zadanie nawilżenie spożywanego pokarmu. U psów ta faza trawienia ma małe znaczenie, ponieważ pokarm bardzo krótko przebywa w jamie ustnej i jest szybko połykany. Jama gębowa przechodzi w gardło, które u psa jest stosunkowo długie. W gardle następuje krzyżowanie się dwóch układów - pokarmowego i oddechowego. W gardle znajdują się migdałki. Gardło przechodzi w przełyk, który na całej swej długości ma rozmieszczone gruczoły śluzowe. Ich wydzielina ułatwia połykanie nawet dużych kawałków pożywienia. Przełyk przechodzi w żołądek. Ujście przełyku do żołądka nazywamy wpustem. Żołądek jest jednokomorowy prosty. W ścianie żołądka znajdują się gruczoły trawienne oraz produkujące kwas solny. W żołądku odbywa się w zasadzie pierwsza faza trawienia. Żołądek przechodzi w jelito cienkie w miejscu nazwanym odźwiernikiem. W jelicie cienkim kontynuowany jest proces trawienia, a także następuje wchłanianie substancji prostych powstałych w procesie trawienia. Jelito cienkie składa się z trzech odcinków: dwunastnicy, jelita czczego i jelita biodrowego. W dwunastnicy znajdują swoje ujście przewody żółciowe i trzustkowe. Wątroba jest głównym odtruwaczem organizmu, gromadzi witaminy, bierze udział w tworzeniu krwi, magazynuje glikogen, jako materiał energetyczny, a wytwarzana żółć jest wydzielana do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze umożliwiając ich trawienie. Jej nadmiar gromadzony jest w woreczku żółciowym. Trzustka wydziela do światła jelita enzymy trawiące białka, tłuszcze i węglowodany, a także do krwi hormony regulujące poziom glukozy. Jelito biodrowe uchodzi do jelita grubego, które u psa wbrew nazwie tylko nieznacznie różni się grubością od jelita cienkiego. Jelito grube również składa się z trzech części: jelita ślepego, okrężnicy i jelita prostego, kończącego się odbytem. W jelicie grubym zachodzi proces odwodnienia niestrawionych resztek karmy i formowanie kału. Bytują w nim również bakterie prowadzące syntezę witamin z grupy B i witaminę K. Wszystkie narządy jamy brzusznej od spodu i boku przykryte są siecią. Sieć przez swe przesycenie tkanką tłuszczową działa poślizgowo i ułatwia ruchy perystaltyczne jelit, nie pozwalając na kontaktowanie się trzewi ze ścianami jamy brzusznej. Całkowita długość jelit u psa może wynosić od 2 do 7 metrów. Uboczne produkty przemiany węglowodanów i tłuszczów, jakimi są: dwutlenek węgla i para wodna są wydalane przez układ oddechowy, zaś produkty uboczne przemiany białek (kwas moczowy, mocznik, kreatyna) jak również woda i składniki mineralne są wydalane przez nerki i układ wydalniczy, który składa się z: nerek (narządów wytwarzających mocz) oraz dróg wyprowadzających, do których należą: moczowody, pęcherz moczowy i cewka moczowa. Dalszą drogę przepływu moczu tworzą niektóre odcinki układu rozrodczego: u samców - przewód moczowo - płciowy, a u samic - przedsionek pochwy. Układ moczowy wszystkich kręgowców oparty jest na podobnym planie budowy: właściwym narządem tworzącym mocz i regulującym stosunki wodne jest parzysty narząd zwany nerką. Podstawową jednostką nerki jest nefron, mający za zadanie wytwarzanie moczu składającego się z wody, soli mineralnych oraz końcowych produktów przemiany materii. Krew, która transportuje produkty uboczne przemiany białek jest filtrowana w nerkach. Oczyszczona wypływa z nerek, a odpady w postaci moczu gromadzą się w miedniczkach nerkowych, skąd moczowodami transportowane są do zbiornika, jakim jest pęcherz moczowy. Okresowo pęcherz moczowy jest opróżniany przez cewkę moczową. Cewka moczowa ma różny kształt w zależności od płci.

 

Rola układu moczowego polega na:
- usuwaniu szkodliwych produktów przemiany materii;
- usuwaniu nadmiaru soli mineralnych;
- regulowaniu ilości wody w organizmie.


Czynności układu moczowego u psów w minimalnym stopniu uzupełnia układ powłokowy - czyli skóra i jej wytwory (sierść, pazury, gruczoły potowe - te u psa występują w ilości minimalnej - i łojowe), tworzący powłokę ochronną ciała. Skóra jest największym narządem w organizmie. Z uwagi na pełnione funkcje ma również bardzo duże zapotrzebowanie na składniki odżywcze. Jest ona barierą odgraniczającą organizm od środowiska zewnętrznego, jego pierwszą linią obrony przed niekorzystnym wpływem czynników środowiskowych. U nowonarodzonych szczeniąt skóra, okrywa włosowa i tkanka podskórna stanowią 24% masy całego ciała, u dorosłych psów około 12%. Bardzo wiele funkcji, które musi spełnić ten narząd, uzależnionych jest od prawidłowego funkcjonowania wszystkich znajdujących się tam elementów. Zdrowa skóra stanowi barierę zabezpieczającą przed utratą wody, elektrolitów i makromolekuł. Ponadto działa, jako mechaniczne zabezpieczenie przed wpływami środowiska, a jej elastyczność umożliwia ruch zwierzęciu. Jednakże, mimo takiej ochronnej bariery, zawarte w niej zakończenia nerwów czuciowych umożliwiają odczuwanie gorąca i zimna, ucisku, bólu i świądu. Skóra jest odpowiedzialna za regulację temperatury i magazynowanie witamin, elektrolitów, wody, tłuszczu, węglowodanów i białka. Powierzchnia skóry ma właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybicze. Cechy te, w połączeniu z funkcjami immunoregulacyjnymi, odgrywają rolę w zapobieganiu wystąpienia zakażeń i nowotworów. Promieniowanie słoneczne, oddziaływujące na skórę, bierze udział w wytwarzaniu witaminy D, a pigment zawarty w melanocytach zapobiega uszkodzeniu skóry pod wpływem działania promieni słonecznych. Jej zapach ułatwia wzajemne rozpoznawanie się i komunikację poszczególnych osobników. Skóra psa jest zatem wyjątkowym narządem zbudowanym z dwóch podstawowych warstw. Powierzchniową stanowi naskórek składający się z 3 do 5 warstw, co powoduje, że czas odnowy naskórka trwa u psa tylko 3 tygodnie. Pod naskórkiem leży skóra właściwa. Znajdują się w niej włókna elastyczne i kolagenowe odpowiedzialne za sprężystość i wytrzymałość skóry. Natomiast najgłębiej leżąca tkanka podskórna obfituje w komórki tłuszczowe. W obrębie skóry zlokalizowane są również gruczoły łojowe (dwa typy) i mieszki włosowe. Jedne z gruczołów, usytuowane są na całej powierzchni tułowia, posiadają kanał otwierający się do mieszka włosowego. Mieszek włosowy to rodzaj pochewki, w której rośnie włos. Uchodzi do niego gruczoł łojowy produkujący łój (tłuszcz skóry), w mieszku znajduje się także mięsień odpowiedzialny za unoszenie włosa. Łój tworzy filtr ochronny dla włosa , nadaje także sierści błyszczący wygląd, chroni przed przenikaniem wody i przed bakteriami. Skóra gromadzi też tłuszcze. Psy inaczej, niż ludzie, nie mają gruczołów potowych samoistnie uchodzących na powierzchnię skóry (pomijając nieliczne miejsca na opuszkach kończyn i lusterku nosa), więc nie pocą się przez powierzchnię skóry (jak człowiek), co powoduje inny skład pokrywającej sierść i naskórek warstwy łojowej. Głównie przez to odczyn, czyli pH ich skóry, wynosi średnio 7,35. Taka obojętna czy też lekko zasadowa skóra powoduje, że normalnie u zdrowego psa występują na niej bakterie. Te rezydentne mikroorganizmy pozostają w równowadze - swoistej homeostazie - z organizmem zdrowego psa i nie powodują żadnych zmian chorobowych. Niemal cała powierzchnia skóry psa pokryta jest sierścią. Szata czarnego teriera rosyjskiego jest dwuwarstwowa. Całe ciało pokryte jest grubą sierścią składającą się z masy pojedynczych włosów, z których każdy wyrasta z torebki. U podstawy torebki mała brodawka - cebulka włosowa - wytwarza keratynę (substancję włosa). Torebki włosowe tworzą kompleksy po kilka sztuk, z jednym głównym lub "ochronnym" włosem należącym do zewnętrznej warstwy okrywy włosowej - włosów okrywowych i kilku wtórnych włosów tworzących miękką sierść - podszerstek. Sierść pełni przede wszystkim funkcję ochronną i termoregulacyjną. Więcej o sierści i umaszczeniu - tutaj oraz o genie odpowiedzialnym za dziedziczenie czarnego umaszczenia - tutaj.

 

Ciągłość gatunku i możliwość wydawania potomstwa zapewnia odpowiednio skonstruowany zespół narządów zwanych układem rozrodczym. Jest to jedyny układ o odmiennej budowie u samców i u samic. Pewne narządy układu rozrodczego są ściśle związane z układem moczowym.

 

U suki składa się on z parzystych jajników, których zadaniem jest produkcja komórek jajowych i pewnych hormonów. Komórki jajowe dojrzewają cyklicznie i są uwalniane z powierzchni jajnika w trakcie pękania pęcherzyka jajowego (owulacja). Przejawem cykliczności procesów jest występująca cieczka. Komórka jajowa uwolniona z pęcherzyka dostaje się do jajowodu, gdzie oczekuje na zapłodnienie przez plemnik. Z jajowodu komórka jajowa (zapłodniona czy nie zapłodniona) dostaje się do macicy, która u suki jest dwurożna. Każdy jajnik ma swój jajowód, który uchodzi w jednym z rogów macicy. Dwa rogi łączą się tworząc trzon macicy zakończony szyjką macicy. Szyjka pełni rolę zamka, który otwiera się jedynie podczas cieczki, aby dopuścić do zapłodnienia lub wydalenia niezapłodnionego jaja oraz porodu. Ujście szyjki macicy znajduje się w pochwie, w której następuje krzyżowanie się układu moczowego z rozrodczym.


Samczy układ rozrodczy składa się z dwóch jąder, które cały czas produkują komórki rozrodcze męskie czyli plemniki. Jądra również produkują pewne hormony (testosteron). Plemniki dostają się do najądrzy, a dalej do nasieniowodów. Nasieniowody uchodzą do cewki moczowej. Właściwe warunki do przeżycia plemników i odpowiednie medium transportowe dla plemników produkują gruczoły płciowe dodatkowe - prostata i gruczoł opuszkowy. Wydzielina tych gruczołów stwarza optymalne warunki dla plemników i umożliwia ich żywe przeniesienie w akcie kopulacji do dróg rodnych samicy.

Więcej o budowie układów rozrodczych samca i samicy w oddzielnym artykule - tutaj.

 

Nad całością czynności życiowych zwierzęcia czuwa układ nerwowy. Jest on zasadniczym układem, który warunkuje wysoki rozwój organizmu i psychiki ssaków. Sprawność fizyczna i psychiczna ssaków opiera się na ścisłym powiązaniu narządów zmysłów poprzez układ nerwowy z układem mięśniowym, co spowodowane jest rozrośnięciem szarej substancji, tzw. kory, która jest miejscem skupienia ośrodków związanych z wyższymi czynnościami oraz ośrodków słuchowych, wzrokowych, czuciowych i ruchowych. Jego zadania to: korelacja, koordynacja, integracja i kojarzenie. Nadrzędnym elementem układu nerwowego jest mózg, w którym przebiegają wszelkie procesy myślowe i nadzorcze. Aby móc sprawnie zarządzać układ nerwowy musi otrzymywać informacje. Do ich zbierania służą narządy zmysłów - wzroku, słuchu, węchu, smaku, narząd równowagi, receptory czucia wewnętrznego i zewnętrznego. Jest to bardzo skomplikowany układ czujników dostarczających informacji do centralnego układu nerwowego. Od stopnia rozwoju tych "czujników", a także mózgu zależy "sposób postrzegania" świata zewnętrznego. Jest on różny u różnych gatunków, a także różny u poszczególnych osobników tego samego gatunku. Więcej o zmysłach w oddzielnym artykule - tutaj.

 

Układ nerwowy ściśle współdziała z układem dokrewnym (hormonalnym). Układ dokrewny, jako drugi poza układem nerwowym ma wpływ na regulację i koordynację czynności rozmaitych części ciała u zwierząt wyższych, wpływa na ogół narządów i tkanek wytwarzających do krwi lub chłonki swoiste substancje chemiczne zwane hormonami, które oddziaływają specyficznie na pewne określone komórki. Warto dodać, że reakcje układu nerwowego są szybkie, natomiast reakcje układu dokrewnego o wiele wolniejsze, dotyczące przeważnie procesów długotrwałych. W obrębie układu dokrewnego można wyszczególnić wielokomórkowe gruczoły dokrewne: szyszynkę, podwzgórze, przysadkę mózgową, gruczoł tarczowy, gruczoły przytarczyczne, grasicę, gruczoły mleczne, trzustkę, nadnercza, gruczoły płciowe - gonady, oraz układy rozproszonych komórek gruczołowych tj. zespół komórek nerwowych wytwarzających neurohormony, komórki błony śluzowej żołądka oraz jelita cienkiego wytwarzające hormony tkankowe. Układ dokrewny reguluje przede wszystkim zmiany przystosowawcze związane z metabolizmem, wzrostem i rozmnażaniem, a jego wydzieliny spełniają zasadniczą rolę w utrzymywaniu stałego stężenia glukozy, sodu, potasu, wapnia i wody we krwi i płynach pozakomórkowych.
 

NARZĄDY WEWNĘTRZNE WIDZIANE OD STRONY PRAWEJ:

 

rycina nr 1

 

1. łopatka 15. wątroba
2. kość ramienna 15'. zarys wątroby (rzut)
3. kręg lędźwiowy I 16. dwunastnica
4. kość krzyżowa 17. jelito ślepe
5. kość miedniczna 18. okrężnica wstępująca
6. kość udowa 19. moczowód prawy
7. żebro VII 20. okrężnica zstępująca
8. płat przedni (wierzchołkowy) płuca prawego 21. macica
9. płat środkowy (sercowy) płuca (prawego) 22. odbytnica, jelito proste
10. płat tylny (przeponowy) płuca prawego 23. jelito czcze
11. serce 24. krezka jelita czczego
12. mięśnie lędźwiowe 25. pęcherz moczowy (rzut)
13. przepona-część żebrowa 26. trzustka

14. nerka prawa

27. wysklepienie przepony (rzut)


NARZĄDY WEWNĘTRZNE WIDZIANE OD STRONY LEWEJ:

 

rycina nr 2

 

1. łopatka 13. przepona-część żebrowa
2. kość ramienna 14. nerka lewa
3. kręg lędźwiowy I 15. wątroba
4. kość krzyżowa 16. żołądek
5. kość miedniczna 17. sieć większa
6. kość udowa 18. śledziona
7. żebro VII 19. okrężnica zstępująca
8. część przednia płata przedniego (płat wierzchołkowy) płuca lewego 20. róg lewy macicy
9. część tylna płata przedniego (płat serowy) płuca lewego 21. jelito czcze
10. płat tylny (przeponowy) płuca lewego 22. odbytnica, jelito proste
11. serce 23. pęcherz moczowy (rzut)
12. mięśnie lędźwiowe 24. wysklepienie przepony (rzut)

SKELETOTOPIA NARZĄDÓW KLATKI PIERSIOWEJ - OD STRONY PRAWEJ:

rycina nr 3

 

1. kręg piersiowy I 21. pień błędny dolny
2. żebro II 22. przełyk
3. żebro VII 23. tchawica
4. żebro XIII 24. nerwy piersiowe
5. kręg szyjny VII 25. pień współczulny
6. nerw szyjny VII, tętnica i żyła kręgowa 26. nerw trzewny większy
7. tętnica szyjna głęboka, nerw piersiowy I 27. płuco lewe
8. zwój szyjno-piersiowy (zwój gwiaździsty), tętnica łopatkowa dogrzbietowa 28. część przednia płata przedniego płuca lewego
10. nerw krtaniowy powrotny prawy 29. tętnica i żyła piersiowa wewnętrzna
9. pętla podobojczykowa, żyła żebrowo szyjna prawa 30. płat dodatkowy płuca (prawego)
11. pień błędno-współczulny 31. przedsionek prawy serca
12. żyła jarzmowa zewnętrzna prawa, tętnica wspólna 32. komora lewa serca
13. tętnica i żyła pachowa 33. komora prawa serca
14. tętnica podobojczykowa prawa 34. nerw przeponowy
15. żyła główna przednia 35-37. przepona
16. żyła główna tylna 35. odnoga prawa (przyśrodkowa)
17. żyły płucne, tętnica płucna prawa 36. środek ścięgnisty
18. żyła nieparzysta prawa 37. część żebrowa

SKELETOTOPIA NARZĄDÓW KLATKI PIERSIOWEJ - OD STRONY LEWEJ:

rycina nr 4

 

1. kręg piersiowy I 21. płat przedni (wierzchołkowy)
2. kręg szyjny VII 22. pień współczulny, przewód piersiowy (chłonny)
3. kręg piersiowy XI 23. nerwy piersiowe
4. żebro II 24. pień błędny górny
5. mostek 25. pień błędny dolny
6. chrząstka żebrowa V 26. nerw krtaniowy powrotny lewy
7. żebro VII 27. pień płucny (tętnica płucna), żyły płucne, oskrzele główne lewe
8. przełyk 28. uszko prawe serca
9. tchawica 29. uszko lewe serca
10. aorta (tętnica główna) 30. komora prawa serca
11. tętnica podobojczykowa lewa 31. komora lewa serca
12. pień ramienno-głowowy 32. nerw przeponowy
13. pętla podobojczykowa, tętnica szyjna wspólna lewa, żyła główna przednia 33-35. przepona
14. tętnica i żyła pachowa 33. odnoga lewa przyśrodkowa
15. żyła jarzmowa zewnętrzna lewa 34. środek ścięgnisty
16. pień żebrowo-szyjny, zwój szyjno-piersiowy (zwój gwiaździsty) 35. część żebrowa
17. nerw szyjny VII, tętnica i żyła kręgowa 36. żebro XIII
18. tętnica i żyła szyjna głęboka 37. płat dodatkowy płuca (prawego)
19. tętnica łopatkowa dogrzbietowa 38. tętnica i żyła piersiowa wewnętrzna
20, 21. płuco prawe  

NARZĄDY JAMY BRZUSZNEJ POD ODPREPAROWANĄ ŚCIANĄ DOLNĄ BRZUCHA (PRZY PUSTYM ŻOŁĄDKU):

rycina nr 5

 

1.wątroba 2. żołądek 3. śledziona 4. dwunastnica
5. jelito czcze 6. sieć większa 7. pęcherz moczowy 8. więzadło pośrodkowe pęcherza moczowego (fałd pęcherzowo-pępkowy środkowy)

NARZĄDY JAMY BRZUSZNEJ POD ODPREPAROWANĄ ŚCIANĄ DOLNĄ BRZUCHA PO USUNIĘCIU SIECI WIĘKSZEJ (PRZY PEŁNYM ŻOŁĄDKU):

rycina nr 6

 

1. wątroba 6. krezka jelita czczego
2. żołądek 7. pęcherz moczowy
3. śledziona 8. więzadło pośrodkowe pęcherza
4. dwunastnica 9. linia przyczepu sieci większej
5. jelito czcze

NARZĄDY DOGRZBIETOWEJ JAMY BRZUSZNEJ - OD DOŁU:

rycina nr 7

 

1. nerka prawa 14. tętnica biodrowa zewnętrzna, żyła biodrowa wspólna
2. nerka lewa 15. tętnica biodrowa wewnętrzna
3. żyła główna tylna 16. tętnica krzyżowa pośrodkowa
4. tętnica i żyła nerkowa prawa 17. krezka okrężnicy zstępującej
5.  aorta (tętnica główna) 18. okrężnica zstępująca
6. tętnica i żyła nerkowa lewa 19. trzon macicy
7. tętnica i żyła jajnikowa lewa (t. i ż. nasienna wewnętrzna lewa) 20. pęcherz moczowy
8. róg prawy macicy 21. żołądek
9. róg lewy macicy 22. linia przyczepu sieci większej
10. tętnica i żyła jajnikowa prawa (t. i ż. nasienna wewnętrzna lewa), moczowód prawy 23. wątroba
11. tętnica i żyła okalająca biodro głęboka, nerw biodrowo-pachwinowy 24. śledziona
12. mięsień lędźwiowy większy, mięsień czworoboczny lędźwi 25. tętnica krezkowa tylna
13. węzły chłonne lędźwiowe aorty  

Opracowane przez Redakcję Portalu Świat Czarnego Teriera

Bibliografia:

- materiały opublikowane na łamach Portalu;

- "Mój Pierwszy Pies" - A. Lisowski, wydanie w formie e-book;

- ryciny od numeru 1 do 7: Atlas Anatomii Topograficznej Zwierząt Domowych - wydanie PWRiL, wyd. IV, prof. Dr P. Popesko;

- Atlas Anatomii Psa i Kota - S.H. Done, P.C. Goody, S.A. Evans, N.C. Stickland, wyd. I polskie, red. N. Pospieszny, rok

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768